नियम व अटी


English हिंदी

परिभाषा

या नियमांमध्ये अन्यथा नमूद केलेले नसल्यास, खालील शब्द व संज्ञांना पुढीलप्रमाणे अर्थ अभिप्रेत आहेत.

"खाते उघडण्याचा अर्ज / AOF" म्हणजे बँकेत बचत खाते उघडण्यासाठी केला जाणारा रिलेशनशिप अर्ज.

"लागू कायदा" म्हणजे संबंधित विषयावर अधिकारक्षेत्र असलेल्या कोणत्याही शासकीय प्राधिकरणाने, ज्यामध्ये भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) चा समावेश आहे, जारी केलेला किंवा लागू केलेला कोणताही अधिनियम, कायदा, नियम, विनियम, अध्यादेश, अधिसूचना, आदेश, हुकूमनामा, उपनियम, शासकीय मंजुरी, निर्देश, मार्गदर्शक तत्त्वे, आवश्यकता, इतर कोणतेही शासकीय निर्बंध किंवा त्यास समकक्ष स्वरूपाचा कोणताही निर्णय, निर्धारण, त्याचे अर्थलक्षण, धोरण अथवा प्रशासकीय व्यवस्था, ज्यास कायद्याचे बळ प्राप्त आहे, मग ते सद्यस्थितीत लागू असो किंवा भविष्यात लागू होणारे असो.

"बँक" म्हणजे कंपनी अधिनियम, 2013 अंतर्गत नोंदणीकृत पेमेंट्स बँक एनएसडीएल पेमेंट्स बँक असून, तिचे नोंदणीकृत कार्यालय 401, चौथा मजला, टॉवर 3, वन इंटरनॅशनल सेंटर, सेनापती बापट मार्ग, प्रभादेवी, मुंबई – 400 013 येथे आहे.

"ग्राहक" म्हणजे भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) परवानगी दिल्याप्रमाणे 18 वर्षांपेक्षा अधिक वयाची भारतीय व्यक्ती, जिने एनएसडीएल पेमेंट्स बँकेत खाते उघडले आहे आणि ते चालू ठेवले आहे तसेच या अटी स्वीकारल्या आहेत.

"KYC" म्हणजे बँकेस लागू असलेली "नो युवर कस्टमर" संबंधी मार्गदर्शक तत्त्वे.

"तिमाही" म्हणजे कोणत्याही आर्थिक वर्षातील आर्थिक तिमाही, म्हणजेच एप्रिल–जून, जुलै–सप्टेंबर, ऑक्टोबर–डिसेंबर आणि जानेवारी–मार्च हा कालावधी.

"RBI" म्हणजे भारतीय रिझर्व बँक.

"सेवा" म्हणजे खात्याशी संबंधित बँकेद्वारे पुरविण्यात येणाऱ्या सेवा आणि विशेषतः या नियमांमध्ये वर्णन केलेल्या सेवा.

"UIDAI" म्हणजे (युनिक आयडंटिफिकेशन ऑथोरिटी ऑफ इंडिया) भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरण.

"वेबसाइट" म्हणजे www.nsdlpayments.bank.in या संकेतस्थळावरील बँकेद्वारे स्थापित केलेले व देखभाल केले जाणारे बँकेच्या मालकीचे संकेतस्थळ.

अर्थ लावणे

समस्त एकवचनी शब्दांमध्ये बहुवचनी शब्दांचाही समावेश असेल आणि बहुवचनी शब्दांमध्ये एकवचनी शब्दांचाही समावेश असेल. तसेच, "समाविष्ट आहे" या शब्दाचा अर्थ "यापुरतेच मर्यादित नाही" असा अभिप्रेत असेल. कोणत्याही एका लिंगाचा उल्लेख असलेला शब्द इतर लिंगाचाही समावेश करत आहे असे मानले जाईल. कोणत्याही अधिनियम, अध्यादेश किंवा इतर कायद्याचा उल्लेख करताना, त्याअंतर्गत करण्यात आलेले सर्व नियम, विनियम, इतर अधिनियमित साधने तसेच त्या कायद्याचे विद्यमान एकत्रीकरण, सुधारणा, पुनर्प्रवर्तन किंवा त्याऐवजी लागू करण्यात आलेल्या तरतुदी यांचाही समावेश अभिप्रेत असेल. या नियमांमधील सर्व मथळे, बोल्ड अक्षरे आणि इटॅलिक अक्षरे (जर असल्यास) केवळ संदर्भासाठी समाविष्ट करण्यात आलेली आहेत. त्यांमुळे या नियमांचा अर्थ, व्याप्ती किंवा त्यांचे स्पष्टीकरण यांवर कोणताही परिणाम होणार नाही.

नियमांची व्यवहार्यता

असा सल्ला देण्यात येतो की बँकेकडून उपलब्ध करून दिलेले खाते वापरण्यापूर्वी ग्राहकाने खाली नमूद केलेले नियम काळजीपूर्वक वाचून समजून घ्यावेत. बँकेच्या सेवांचा वापर केल्यास या सुविधेचा लाभ घेण्यासाठी ग्राहकाने हे नियम स्वीकारले आहेत असे मानले जाईल. हे नियम ग्राहक आणि बँक यांच्यातील करार तयार करतात आणि हे नियम बँकेद्वारे दिल्या जाणाऱ्या इतर कोणत्याही खात्याच्या किंवा सेवेच्या नियम व अटी यांना पूरक असतील आणि ते कोणत्याही प्रकारे इतर नियम व अटी यांच्याशी विसंगत किंवा त्यांना बाधा आणणाऱ्या नसतील; तसेच, लागू कायदे आणि बँकेच्या अंतर्गत धोरणांच्या पुनरावलोकनानुसार या अटींमध्ये वेळोवेळी बदल होऊ शकतात. ग्राहक खाते ऑपरेट करताना आणि त्यासंबंधित सेवांचा लाभ घेताना त्याला खालील अटींमध्ये नमूद केलेल्या तरतुदींचे पालन करणे आवश्यक राहील. खाते उघडण्यासाठी अर्ज करून ग्राहक हे मान्य करतो आणि स्वीकारतो की, त्याने या अटी, ज्यांमध्ये बँकेकडून वेळोवेळी सुधारणा केली जाऊ शकते, वाचल्या आहेत, समजून घेतल्या आहेत आणि स्वीकारल्या आहेत.

खाते उघडणे, संचालन आणि व्यवस्थापन

खाते उघडणे

खाते उघडण्याची प्रक्रिया बँकेच्या अंतर्गत धोरणांनुसार नियंत्रित केली जाते आणि लागू कायद्यांच्या अधीन त्यामध्ये वेळोवेळी बदल करण्यात येऊ शकतात. खाते उघडण्यासाठी ग्राहकाने बँकेने निर्धारित केलेला खाते उघडण्याचा अर्ज पूर्णपणे भरून, बँकेने विहित केलेल्या आवश्यक कागदपत्रांसह, उदाहरणार्थ OVD स्वरूपातील पत्त्याचा पुरावा, पर्मनंट अकाउंट नंबर (PAN) आणि बँकेस आवश्यक वाटणारी इतर कागदपत्रे सादर करणे आवश्यक आहे. खाते उघडण्यासाठी ग्राहकाने आयकर नियम, 1962 मधील नियम 114B ते 114D यांच्या तरतुदींनुसार, तसेच त्यांचे पालन करण्यासाठी PAN किंवा कर प्राधिकरणांनी वेळोवेळी विहित केलेले इतर कोणतेही आवश्यक दस्तऐवज सादर करणे बंधनकारक राहील. KYC प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी किंवा बँकेकडून वेळोवेळी उपलब्ध करून दिल्या जाणाऱ्या इतर कोणत्याही उत्पादन अथवा सेवेसाठी ग्राहकाची पात्रता पडताळणी करण्यासाठी बँक आपल्या समाधानासाठी वेळोवेळी ग्राहकाकडून अतिरिक्त माहिती किंवा कागदपत्रे मागविण्याचा अधिकार राखून ठेवते. ग्राहक सहमती देतो की, बँकेच्या धोरणानुसार आवश्यक कागदपत्रे सादर करणे तसेच प्रमाणीकरण, पडताळणी आणि इतर आवश्यक औपचारिकता पूर्ण झाल्यानंतरच खाते उघडले जाईल किंवा सक्रिय केले जाईल. कृपया नोंद घ्यावी की, बँकेने AOF स्वीकारणे किंवा प्रारंभिक ठेव स्वीकारणे याचा अर्थ खाते उघडण्यात आले आहे, असा होणार नाही. बँकेच्या KYC मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार आवश्यक कागदपत्रे असमाधानकारक किंवा अपूर्ण असल्यास, ग्राहकाच्या तपशीलांची पडताळणी अयशस्वी झाल्यास किंवा बँकेच्या मते योग्य असणाऱ्या इतर कोणत्याही कारणास्तव बँक खाते उघडण्यास नकार देण्याचा अधिकार राखून ठेवते. जर खाते उघडण्यात आले नाही, तर प्रारंभिक ठेवीवर बँक कोणतेही व्याज देण्यास जबाबदार राहणार नाही आणि प्रारंभिक ठेव ग्राहकाला केवळ इलेक्ट्रॉनिक माध्यमातून परत करण्यात येईल. अनधिकृत व्यवहार टाळण्यासाठी खाते सक्रिय होईपर्यंत त्या खात्यास देण्यात आलेला खाते क्रमांक फ्रीज स्थितीत ठेवण्यात येईल. कृपया नोंद घ्यावी की, बँक त्यांच्या KYC आवश्यकता पूर्ण करू शकली नाही, तर खाते उघडले जाणार नाही आणि ग्राहकास कोणतीही सेवा सुरू करण्याची किंवा कोणताही व्यवहार करण्याची परवानगी दिली जाणार नाही.

कृपया हेही लक्षात घ्यावे की, बचत खाते व्यावसायिक उद्देशांसाठी उघडता येणार नाही.

लागू कायदे आणि बँकेच्या धोरणानुसार खाते उघडण्यासाठी KYC प्रक्रिया पूर्ण करण्याच्या उद्देशाने ग्राहक पुढीलप्रमाणे नमूद केलेल्या अधिकृत परवानग्या स्पष्टपणे प्रदान करतो:

  1. ग्राहकास याची जाणीव आहे की, बँकेकडे सादर केलेली माहिती कोणत्याही बेकायदेशीर उद्देशासाठी किंवा वरीलप्रमाणे नमूद केलेल्या उद्देशांव्यतिरिक्त इतर कोणत्याही उद्देशासाठी वापरली जाणार नाही, किंवा लागू कायद्यानुसार आवश्यक असल्यासच तिचा वापर केला जाईल.
  2. ग्राहक सहमती देतो की, लागू कायद्यानुसार आवश्यक असेल त्या परिस्थितीचा अपवाद वगळता, ग्राहकाची किंवा त्याच्या अधिकृत स्वाक्षरीकर्त्यांची वैयक्तिक ओळखविषयक माहिती बँकेद्वारे सामायिक, प्रकाशित, प्रदर्शित किंवा सार्वजनिकरीत्या प्रसारित केली जाणार नाही.
  3. खाते उघडण्याच्या उद्देशाने KYC प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी, ग्राहक लागू कायद्यांनुसार बँकेस ग्राहकाची KYC माहिती केंद्रीय KYC नोंदणी (सेन्ट्रल KYC रजिस्ट्री – CERSAI) वर अपलोड करण्यासाठी स्पष्टपणे संमती व अधिकृत परवानगी देतो. बँकेच्या ताब्यात असलेल्या अशा माहितीची गोपनीयता आणि सुरक्षितता सुनिश्चित करण्याची जबाबदारी बँकेची असेल.

FATCA घोषणापत्र

केंद्रीय प्रत्यक्ष कर मंडळाने दिनांक 7 ऑगस्ट 2015 रोजी आयकर नियम, 1962 अंतर्गत नियम 114F ते 114H अधिसूचित केले आहेत. या नियमांनुसार, बँकेसारख्या भारतीय वित्तीय संस्थांना सर्व खातेदारांकडून अतिरिक्त वैयक्तिक माहिती, करसंबंधित माहिती, लाभार्थी मालक यांच्याविषयीची माहिती तसेच आवश्यक प्रमाणपत्रे आणि कागदपत्रे प्राप्त करणे आवश्यक आहे. संबंधित प्रकरणांमध्ये, खात्यातील रक्कम किंवा त्यासंबंधित मिळकतीवर योग्य त्या प्रमाणात करकपात सुनिश्चित करण्याच्या उद्देशाने संबंधित माहिती कर प्राधिकरणे/नियुक्त संस्था/करकपात करणाऱ्या अधिकृत संस्थांना सादर करावी लागू शकते. आपण बँकेला दिलेल्या कोणत्याही माहितीत बदल झाल्यास, कृपया त्याची माहिती तत्परतेने, म्हणजेच 30 दिवसांच्या आत, बँकेस कळवावी. आपल्या करविषयक निवास स्थितीबाबत काही शंका असल्यास, कृपया आपल्या कर सल्लागाराशी संपर्क साधावा. आपण अमेरिकेचे नागरिक, रहिवासी किंवा ग्रीन कार्डधारक असल्यास, परदेशाची माहिती या विभागात युनायटेड स्टेट्सचा उल्लेख करावा आणि त्यासोबत आपला अमेरिकेचा कर ओळख क्रमांक नमूद करावा. ज्या देशात आपण कर-निवासी आहात आणि त्या देशाकडून कर ओळख क्रमांक (TIN) किंवा त्यास समतुल्य ओळख क्रमांक जारी केला जात असेल, त्या क्रमांकाची माहिती देणे अनिवार्य आहे. जर TIN अद्याप उपलब्ध नसेल किंवा तो अद्याप जारी करण्यात आलेला नसेल, तर त्यामागील कारण स्पष्ट करणारे पत्र या अर्जासोबत जोडावे.

सेवा

ग्राहकासाठी उपलब्ध असलेल्या सर्व सेवा बँकेच्या वेबसाइट/मोबाइल ऐप किंवा ग्राहक सेवा केंद्र यांच्या माध्यमातून उपलब्ध करून दिल्या जातील. ग्राहकाने सादर केलेल्या सर्व कागदपत्रांची पडताळणी तसेच संबंधित सेवेसाठी लागू असलेल्या विशिष्ट नियम व अटींच्या अधीन राहून, बँकेकडून या सेवा सर्वोत्तम प्रयत्नांच्या तत्त्वावर प्रदान केल्या जातील. कृपया नोंद घ्यावी की, बँक ग्राहकास कोणत्याही प्रकारची कर्जसुविधा (क्रेडिट कार्डद्वारे किंवा इतर कोणत्याही माध्यमातून), धनादेश पुस्तिका, डिमांड ड्राफ्ट किंवा पे ऑर्डर उपलब्ध करून देणार नाही.

खात्याचे संचालन

एखाद्या व्यक्तीच्या नावाने उघडलेली सर्व खाती त्या व्यक्तीने स्वतः/त्या व्यक्तीने नियुक्त केलेल्या वैध मुखत्यारपत्रधारकाद्वारे चालविली जातील. (ही तरतूद निष्क्रिय चालू खात्यांना लागू असणार नाही) बँक वेळोवेळी खात्याचे विवरणपत्र, शिल्लक पुष्टीकरण प्रमाणपत्र तसेच खात्याशी संबंधित इतर आवश्यक कागदपत्रे ग्राहकाला पाठवू शकते. ग्राहकाने आपल्या पत्रव्यवहाराच्या पत्त्यात झालेला कोणताही बदल तात्काळ बँकेस कळविणे आवश्यक आहे. पत्रव्यवहाराचा पत्ता बदलल्याची माहिती बँकेस न दिल्यामुळे वरील कागदपत्रे चुकीच्या पत्त्यावर पोहोचल्यास किंवा त्यातून कोणतीही हानी, नुकसान किंवा परिणाम उद्भवल्यास त्यासाठी बँक जबाबदार राहणार नाही. ग्राहकाने संबंधित महिन्यासाठी विहित केलेली सरासरी मासिक शिल्लक ("AMB") राखून ठेवणे आवश्यक आहे. निर्धारित सरासरी मासिक शिल्लक (AMB) राखण्यात अपयश आल्यास सेवा शुल्क आकारले जाऊ शकते; मात्र हे तेव्हाच होईल जेव्हा खाते निष्क्रिय नसेल आणि बँकेने AMB न राखल्याबद्दल ग्राहकाला एक महिना आधी पूर्वसूचना दिली असेल. अशा परिस्थितीत, बँक ग्राहकाला SMS, ई-मेल, पत्र किंवा इतर योग्य माध्यमातून कळवेल की, नोटीस दिल्याच्या तारखेपासून एका महिन्याच्या आत खात्यात आवश्यक AMB पुनर्स्थापित न केल्यास, लागू शुल्काच्या वेळापत्रकानुसार दंडात्मक शुल्क आकारले जाईल. याव्यतिरिक्त, विहित AMB मध्ये किंवा AMB न राखल्यास आकारल्या जाणाऱ्या सेवा शुल्कामध्ये कोणताही बदल करण्यात येणार असल्यास, तो बदल अंमलात आणण्यापूर्वी किमान एक महिन्यापूर्वी ग्राहकाला त्याची सूचना देण्यात येईल.

फॉरेन इनवर्ड अँड रेमिटन्स सर्टिफिकेट ("FIRC")

बँक, नियमित व्यवहारांच्या अनुषंगाने खात्यात प्राप्त होणाऱ्या परकीय रकमांव्यतिरिक्त, अनिवासी भारतीयांकडून (NRIs) कोणत्याही प्रकारच्या थेट ठेवी स्वीकारणार नाही. कोणत्याही खात्यात भारताबाहेरून रक्कम प्राप्त झाल्यास, त्या प्राप्त झालेली रक्कम खात्यात जमा झाल्यापासून 7 (सात) दिवसांच्या आत, बँकेकडून कोणतीही स्वतंत्र सूचना न देता, ग्राहकाने त्या प्राप्त रकमेचे कारण किंवा उद्देश बँकेस कळविणे तसेच बँकेने मागितल्यास त्यासंबंधी आवश्यक पुरावे किंवा कागदपत्रे सादर करणे आवश्यक आहे. ग्राहकाने वरील माहिती किंवा आवश्यक पुरावे निर्धारित कालावधीत सादर न केल्यास, FIRC जारी करण्याचे बँकेवर कोणतेही बंधन राहणार नाही. तसेच, बँक आपल्या स्वतंत्र विवेकाधिकारानुसार, परंतु कोणतेही बंधन नसताना, तिला योग्य वाटेल त्या कारणास/उद्देशासह FIRC जारी करू शकते.

निष्क्रिय/सुप्त खाते

बँक खात्याला खालीलप्रमाणे वर्गीकृत करू शकते:

  1. निष्क्रिय: खात्यात सलग 12 महिन्यांपर्यंत ग्राहकाकडून कोणताही व्यवहार झाला नसल्यास, ते खाते निष्क्रिय मानले जाईल.
  2. अकार्यरत / सुप्त खाते: खाते निष्क्रिय झाल्यानंतरही पुढे सलग 12 महिन्यांपर्यंत म्हणजेच खात्यात सलग 24 महिन्यांपर्यंत, ग्राहकाकडून कोणताही व्यवहार झाला नसल्यास, ते खाते अकार्यरत / सुप्त म्हणून वर्गीकृत केले जाईल.

ग्राहकाद्वारे प्रेरित व्यवहार म्हणजे ग्राहकाच्या सूचनेनुसार ग्राहकाच्या खात्यात करण्यात आलेले कोणतेही जमा किंवा डेबिट व्यवहार असतात. (नियतकालिक व्याज जमा करणे किंवा सेवा शुल्काची वजावट यांचा समावेश वगळता) अशा व्यवहारांमध्ये, तेवढ्यापुरतेच ते मर्यादित न राहता, खालील व्यवहारांचा समावेश होतो:

  • डिजिटल बँकिंगद्वारे केलेले व्यवहार
  • स्थायी सूचना, RTGS, NEFT, ECS आणि इलेक्ट्रॉनिक निधी हस्तांतरणाद्वारे केलेले व्यवहार

खात्यात कोणताही व्यवहार झालेला नसल्यास, बँक आपल्या स्वतंत्र विवेकाधिकारानुसार ग्राहकाला लेखी स्वरूपात याची सूचना देऊ शकते आणि त्यामागील कारण विचारू शकते. ग्राहकाने अशा सूचनेला प्रतिसाद दिल्यास, बँक संबंधित खाते पुढील एक वर्षासाठी कार्यरत खाते म्हणूनच वर्गीकृत ठेवेल. या कालावधीत ग्राहकाने खात्यात व्यवहार करणे अपेक्षित असेल. ग्राहकाने या अतिरिक्त कालावधीतही खात्यात कोणताही व्यवहार केला नाही, तर संबंधित खाते त्यानंतर अकार्यरत म्हणून वर्गीकृत केले जाऊ शकते. बँक आपल्या स्वतंत्र विवेकाधिकारानुसार निष्क्रिय किंवा सुप्त म्हणून वर्गीकृत केलेल्या खात्यांवरील सेवा किंवा व्यवहार करण्यास नकार देऊ शकते. अशा खात्याचे संचालन पुन्हा सुरू करण्यासाठी, ग्राहकाने बँकेकडे आवश्यक सर्व KYC कागदपत्रांसह लेखी विनंती सादर करणे आवश्यक आहे. अशा निष्क्रिय किंवा सुप्त खात्यास पुनः सक्रीय करण्यासाठी बँक कोणतेही शुल्क आकारणार नाही.

खाते फ्रीज करणे

ग्राहकास पूर्वसूचना दिल्यानंतर (अन्यथा नमूद न केलेल्या प्रकरणांव्यतिरिक्त), ग्राहक खालील परिस्थितींमध्ये बँकेला खाते फ्रीज करण्याचा अधिकार प्रदान करतो.

  1. खात्यामधून करण्यात आलेले व्यवहार ग्राहकाने स्वतः सुरू केलेले नसल्याचा संशय असल्यास.
  2. खाते मनी म्यूल म्हणून, अनधिकृत निधी एकत्रित करण्यासाठी किंवा कोणत्याही बेकायदेशीर अथवा फसव्या व्यवहारांसाठी माध्यम म्हणून वापरले जात असल्याचा संशय असल्यास; किंवा
  3. कोणत्याही नियामक प्राधिकरणाने किंवा कायदा अंमलबजावणी संस्थेने ग्राहकाचे खाते फ्रीज करण्याची विनंती किंवा निर्देश दिल्यास (अशा परिस्थितीत, ग्राहकास कोणतीही पूर्वसूचना दिली जाणार नाही).

नियामक प्राधिकरण किंवा कायदा अंमलबजावणी संस्थेच्या आदेशानुसार खाते फ्रीज करण्यात आल्यास, बँक अशा खात्यावर नियमितपणे व्याज जमा करणे सुरू ठेवू शकते.

मर्यादेपेक्षा जास्त रक्कम काढणे

ग्राहकाने कोणतेही उत्पादन किंवा सेवा वापरण्यापूर्वी अथवा कोणत्याही माध्यमातून बँकिंग व्यवहार करण्यापूर्वी, आपल्या खात्यात नेहमी पुरेशी शिल्लक उपलब्ध असल्याची खात्री करणे ही ग्राहकाची जबाबदारी असेल. खात्यात पुरेशी शिल्लक उपलब्ध नसल्यामुळे ग्राहकाच्या सूचनेनुसार करण्यात आलेला कोणताही व्यवहार बँकेकडून पूर्ण करण्यात आला नाही, तर त्यासाठी बँक जबाबदार राहणार नाही. ग्राहक यास सहमती देतो की, खात्यात पुरेशी शिल्लक उपलब्ध नसल्यास संबंधित व्यवहाराची अंमलबजावणी केली जाणार नाही.

वसुली

ग्राहकाने वापरलेल्या सेवांसाठी लागू असलेली शुल्के/आकारणी किंवा खात्यासाठी असलेले दंड भरण्यासाठी खात्यात पुरेशी रक्कम उपलब्ध नसल्यास, खात्यात उपलब्ध असलेल्या कोणत्याही जमा शिल्लकीतून, तसेच खात्यात जमा होणारी कोणतीही वसुलीची रक्कम किंवा खात्यातील इतर कोणत्याही ठेवींमधून, संबंधित देय रकमेचे समायोजन करण्यास ग्राहक बँकेस अधिकृत परवानगी देतो.

₹2,00,000 पेक्षा अधिक ग्राहक शिल्लकीची हाताळणी

लागू असलेल्या कायद्यांनुसार, वॉलेट, बचत खाते आणि/किंवा चालू खाते यांसह ग्राहकाच्या सर्व ठेव खात्यांमधील एकूण शिल्लक दिवसाच्या शेवटी ₹2,00,000 पेक्षा जास्त किंवा भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) वेळोवेळी निर्धारित केलेल्या इतर कोणत्याही मर्यादेपेक्षा जास्त असू शकत नाही. बँकिंग संबंधांच्या कालावधीत गोळा करण्यात आलेली कोणतीही सुरक्षा ठेव किंवा अनामत रक्कम या मर्यादेमध्ये समाविष्ट केली जाणार नाही. निर्धारित मर्यादेपेक्षा जास्त असलेली रक्कम ग्राहकाच्या पार्टनर बँकेत असलेल्या बचत खात्यात स्वयंचलितपणे हस्तांतरित करण्यासाठी बँक इतर कोणत्याही अनुसूचित व्यावसायिक बँकेशी/स्मॉल फायनान्स बँकेशी ("पार्टनर बँक") व्यवस्था करू शकते. ग्राहक अशा प्रकारची व्यवस्था करण्यासाठी बँकेस आपली संमती देतो. ग्राहक हे देखील समजतो आणि मान्य करतो की, हस्तांतरित केलेल्या अतिरिक्त रकमेवर लागू होणारा व्याजदर/परतावा हा संबंधित पार्टनर बँकेच्या नियम व अटी प्रमाणे असेल. ग्राहकाला हे देखील समजते की, पार्टनर बँकेत असलेल्या निधीवर NSDL बँकेला कोणताही व्यवहार करण्याचा अधिकार किंवा त्या निधीवर प्रत्यक्ष नियंत्रण राहणार नाही. त्यामुळे ग्राहकाने दिलेल्या संमतीच्या किंवा मुखत्यारपत्राच्या आधारेही NSDL बँकेला पार्टनर बँकेतील खात्यातून कोणताही डेबिट व्यवहार सुरू करण्याचा अधिकार राहणार नाही. ग्राहकाला हे देखील समजते की, पार्टनर बँकेत खाते उघडण्याचा निर्णय पूर्णपणे त्या बँकेच्या विवेकाधिकारावर अवलंबून असेल आणि संबंधित बँकेला खाते उघडण्याचा अर्ज नाकारण्याचा अधिकार असेल. अशा परिस्थितीत, NSDL बँक ग्राहकाला खाते उघडण्यास नकार दिल्याची माहिती देईल आणि त्यांच्या खात्यावरील स्वयंचलित स्वीप सेवा निष्क्रिय करेल. जर खाते उघडण्याचा अर्ज नाकारला गेला, तर ₹1,00,000 पेक्षा जास्त असलेल्या अतिरिक्त निधीवर कोणतेही व्याज देण्याची NSDL बँकेची जबाबदारी राहणार नाही. निर्धारित मर्यादेपेक्षा जास्त असलेली रक्कम ग्राहकाने पर्यायी खात्यात हस्तांतरित केली पाहिजे. त्या पर्यायी खात्याचा तपशील मिळवण्यासाठी बँक ग्राहकाशी त्यांच्या नोंदणीकृत ई-मेल आयडी आणि संपर्क क्रमांकाद्वारे संपर्क साधेल.

खाते बंद करणे

ग्राहक यासाठी सहमती देतो की, खालील कारणांसह परंतु त्यापुरतेच मर्यादित नसलेल्या कारणांमुळे, बँकेद्वारे ग्राहकास योग्य पूर्वसूचना देऊन (जोपर्यंत अन्यथा नमूद केलेले नसेल) ग्राहकाचे खाते/खाती बंद करण्याचा किंवा त्यावरील व्यवहार फ्रीज करण्याचा अधिकार राखून ठेवलेला आहे:

  • KYC प्रक्रियेच्या पूर्तता आणि पडताळणीसाठी सादर केलेले कोणतेही दस्तऐवज अपुरे/ बनावट/ खोटे/ बनवाबनवी केलेले/ त्रुटीपूर्ण आढळल्यास;
  • संभाव्य फसवणूक, घातपात, जाणीवपूर्वक केलेली मालमत्तेची हानी किंवा इतर कोणत्याही अपरिहार्य परिस्थितीमुळे, ज्या वेळी ग्राहकाच्या निधीचे संरक्षण करण्यासाठी पूर्वसूचना देणे शक्य नसते किंवा आवश्यक नसल्याचे बँकेला वाटते, अशा परिस्थितीत;
  • कायद्यानुसार किंवा लागू नियमांनुसार पूर्वसूचना देणे आवश्यक नसल्यास, कोणत्याही सरकारी प्राधिकरणाच्या, त्यामध्ये न्यायालयाच्या आदेशाचाही समावेश आहे, निर्देशांनुसार. खाते उघडल्याच्या तारखेपासून 15 दिवसांचा फ्री-लुक कालावधी (Free-look Period) संपल्यानंतर, परंतु खाते उघडल्यापासून एका वर्षाच्या आत ग्राहकाने खाते बंद करण्याची विनंती केल्यास, बँकेच्या शुल्क व आकारणी अनुसूचीमध्ये नमूद केलेले खाते बंद करण्याचे शुल्क लागू होईल. ही शुल्क अनुसूची बँक वेळोवेळी आपल्या संकेतस्थळावर अद्ययावत करत असते.

ग्राहक बँकेला किमान 14 दिवसांची पूर्वलिखित सूचना देऊन कोणत्याही वेळी आपले खाते बंद करण्याची विनंती करू शकतो. खाते बंद होण्याची प्रक्रिया पूर्ण होईपर्यंत किंवा खाते अधिकृतपणे बंद होईपर्यंत, त्या खात्यामार्फत सुरू केलेल्या किंवा करण्यात आलेल्या सर्व व्यवहारांची जबाबदारी ग्राहकाचीच राहील.

ग्राहकाला किमान तीस (30) दिवसांची पूर्वसूचना देऊन, निष्क्रिय खाते, कार्यशून्य खाते किंवा सलग 90 दिवस कोणताही आर्थिक व्यवहार न झाल्यामुळे शून्य शिल्लक असलेले कोणतेही खाते बंद करण्याचा अधिकार बँकेने राखून ठेवलेला आहे. पूर्वसूचना कालावधी संपल्यानंतरही खाते निष्क्रिय/ अकार्यरत राहिल्यास किंवा ग्राहकाने कोणताही आर्थिक व्यवहार केला नसेल, तर बँक ग्राहकाप्रती कोणतीही पुढील जबाबदारी किंवा दायित्व न ठेवता ते खाते बंद करू शकते. बँकेने खाते बंद करण्यापूर्वी ग्राहकाला योग्य पूर्वसूचना दिलेली असल्यास, खाते बंद झाल्यामुळे त्या खात्यामधील कोणतेही आर्थिक किंवा गैर-आर्थिक व्यवहार पूर्ण होऊ न शकल्यास त्यासाठी बँक कोणत्याही प्रकारे जबाबदार राहणार नाही.

व्यवहार

खात्याशी संबंधित कोणत्याही आर्थिक/गैर-आर्थिक स्वरूपाच्या सूचना ग्राहकाने बँकेला केवळ ग्राहक सेवा केंद्र किंवा बँकेने वेळोवेळी अधिकृत केलेल्या इतर माध्यमांद्वारेच द्याव्यात. बँकेला अनधिकृत माध्यमांद्वारे प्राप्त झालेल्या कोणत्याही सूचनांची अंमलबजावणी करण्याचे बंधन राहणार नाही. तथापि, ग्राहकाच्या सूचनांची अंमलबजावणी करावी किंवा नाही याबाबतचा निर्णय बँक आपल्या विवेकाधिकाराने घेऊ शकते. ग्राहक सहमत आहे की, बँकेद्वारे जतन केलेल्या व्यवहारांच्या नोंदी या अंतिम आणि निर्णायक पुरावा मानल्या जातील व त्या ग्राहकावर बंधनकारक असतील. ग्राहक मान्य करतो की, व्यवहार करताना योग्य खाते क्रमांक, लाभार्थ्याचे तपशील आणि इतर आवश्यक माहिती अचूकपणे नमूद करण्याची संपूर्ण जबाबदारी ग्राहकाची असेल. ग्राहकाकडून चुकीची, अपूर्ण किंवा अयोग्य माहिती दिल्यामुळे झालेल्या चुकीच्या व्यवहारांसाठी किंवा त्यातून झालेल्या कोणत्याही नुकसानीसाठी बँक जबाबदार राहणार नाही. कोणताही अनधिकृत व्यवहार झाल्यास, त्या व्यवहारामुळे झालेल्या नुकसानीबाबत ग्राहकास मिळणारा हक्क किंवा नुकसानभरपाई लागू असलेल्या कायद्यांनुसार निश्चित केली जाईल. लागू कायद्यानुसार ग्राहकास शून्य दायित्व किंवा मर्यादित दायित्व लागू होत असल्यास, ग्राहकाने अशा अनधिकृत व्यवहाराची माहिती दिल्याच्या तारखेपासून दहा (10) कामकाजी दिवसांच्या आत, बँक त्या अनधिकृत व्यवहाराच्या तारखेप्रमाणे संबंधित रक्कम ग्राहकाच्या खात्यात जमा करेल. ग्राहकाकडून सुरू करता येणाऱ्या सर्व प्रकारच्या व्यवहारांवरील लागू मर्यादा बँकेच्या संकेतस्थळावर वेळोवेळी अद्ययावत स्वरूपात उपलब्ध असतील. ग्राहक मान्य करतो की, त्याने केलेला प्रत्येक प्रकारचा व्यवहार बँकेच्या संकेतस्थळावर वेळोवेळी अद्ययावत करण्यात आलेल्या संबंधित नियम व अटी यांच्या अधीन असेल.

इलेक्ट्रॉनिक व्यवहार

ग्राहक सहमत आहे की, डिजिटल बँकिंग आणि त्यासंबंधित इतर सेवांसाठी बँक वेळोवेळी निर्धारित करेल त्या सर्व नियम व अटी यांचा पालन करणे त्याच्यावर बंधनकारक असेल आणि येथे मान्यता देतो आणि पुष्टी करतो की, खाते किंवा बँकेच्या इतर उत्पादने व सेवांसंदर्भात, बँकेने किंवा तिच्या वतीने उपलब्ध करून दिलेल्या व्यवहार करण्याच्या रिमोट सुविधांद्वारे, उदाहरणार्थ संकेतस्थळ, ग्राहक सेवा केंद्र, वर्ल्ड वाइड वेब, इलेक्ट्रॉनिक डेटा इंटरचेंज, टेलिसेवा सुविधा (आवाज, व्हिडिओ, डेटा किंवा त्यांचे संयोजन), इलेक्ट्रॉनिक किंवा संगणकीय प्रणाली, स्वयंचलित यंत्रे, नेटवर्क किंवा इतर दूरसंचार माध्यमांद्वारे केलेले सर्व व्यवहार किंवा वापरलेल्या सेवा, बँकेने वेळोवेळी निर्धारित केलेल्या संबंधित अटी व शर्तींचे पालन करून केल्यास, त्या सर्व व्यवहारांना कायदेशीरदृष्ट्या वैध आणि बंधनकारक व्यवहार मानले जाईल. इलेक्ट्रॉनिक बँकिंग व्यवहारांसाठी ग्राहकाने बँकेने निर्धारित केलेल्या पद्धतीनुसार SMS आणि ई-मेल सूचना सेवेसाठी नोंदणी करणे आवश्यक असेल. कोणताही अनधिकृत व्यवहार झाल्यास, त्या व्यवहारामुळे झालेल्या नुकसानीबाबत ग्राहकाची जबाबदारी किंवा त्यास मिळणारा हक्क लागू असलेल्या कायद्यांनुसार निश्चित केला जाईल. लागू कायद्यानुसार ग्राहकास शून्य दायित्व किंवा मर्यादित दायित्व लागू होत असल्यास, ग्राहकाने अशा अनधिकृत व्यवहाराची माहिती दिल्याच्या तारखेपासून दहा (10) कामकाजाच्या दिवसांच्या आत, बँक त्या अनधिकृत व्यवहाराच्या तारखेप्रमाणे संबंधित रक्कम ग्राहकाच्या खात्यात जमा करेल.

डिजिटल बँकिंग

ग्राहक मान्य करतो की बँकेच्या मते डिजिटल बँकिंग म्हणजे बँकेच्या मोबाईल बँकिंग ऐपद्वारे उपलब्ध करून दिले जाणारे बँकिंग चॅनल होय. ग्राहकाला हे माहिती आहे की बँकेच्या सेवा वापरण्यासाठी त्याला गुगल प्ले स्टोअरवरून बँकेचे मोबाईल बँकिंग ऐप डाउनलोड करणे आवश्यक असेल. ग्राहक बँकेच्या मोबाईल बँकिंग ऐपमध्ये नमूद केलेल्या इतर सर्व नियम व अटी मान्य करतो. ग्राहक हे मान्य करतो की, बँकेच्या डिजिटल बँकिंग सेवांचा वापर हा वेळोवेळी लागू असलेल्या आणि ग्राहकाला पुरवलेल्या तसेच संकेतस्थळ/मोबाईल ॲपवर अद्ययावत केलेल्या नियम व अटी प्रमाणे नियंत्रित केला जातो. या सेवांचा लाभ घेतल्यास, ग्राहकाने या सुविधेचा लाभ घेण्यासाठी लागू असलेल्या नियम व अटी स्वीकारल्या आहेत, असे समजले जाईल. ग्राहक मान्य करतो आणि सहमती देतो की त्याने कोणतीही वैयक्तिक माहिती (खाते क्रमांक ID, PIN किंवा पासवर्ड यांच्यासहित) डिजिटल माध्यमांद्वारे कोणासोबतही शेअर करू नये. ग्राहक हे देखील मान्य करतो की बँक अशा कोणत्याही माध्यमांद्वारे वैयक्तिक माहितीची मागणी करत नाही आणि ग्राहकाने स्वतःच्या निष्काळजीपणामुळे, उदाहरणार्थ पेमेंटशी संबंधित गोपनीय माहिती किंवा प्रमाणीकरण तपशील इतरांना दिल्यास, झालेल्या कोणत्याही नुकसानीसाठी बँक जबाबदार राहणार नाही. अशा प्रकरणात, लागू असलेल्या कायद्यानुसार निर्धारित कालमर्यादेत ग्राहकाने अनधिकृत व्यवहाराची माहिती बँकेला देईपर्यंत झालेले संपूर्ण नुकसान ग्राहकालाच सहन करावे लागेल. अशा कोणत्याही घटनेची माहिती ग्राहकाने तात्काळ बँकेला द्यावी. यासाठी बँकेने निर्धारित केलेल्या कोणत्याही डिजिटल माध्यमाचा, तसेच बँकेच्या ग्राहक सेवा केंद्राचा वापर करता येईल. कृपया लक्षात घ्या की बँकेला माहिती देण्यास जितका अधिक विलंब होईल, तितका बँक/ग्राहक या दोघांना आर्थिक नुकसानीचा धोका वाढेल. डिजिटल बँकिंग व्यवहारांबाबत त्वरित माहिती मिळण्यासाठी ग्राहकाने SMS आणि ई-मेल अलर्ट सेवा अनिवार्यपणे नोंदणी करून सक्रिय ठेवणे हितावह आहे.

तथापि, खालील कारणांमुळे ग्राहकाला किंवा कोणत्याही त्रयस्थ पक्षाला झालेल्या कोणत्याही प्रकारच्या हानी, नुकसान किंवा खर्चासाठी बँक जबाबदार राहणार नाही:

  1. अलर्ट न मिळणे, उशिरा मिळणे किंवा चुकीच्या प्राप्तकर्त्याला पोहोचणे.
  2. अलर्टमधील माहिती अचूक नसणे किंवा अपूर्ण असणे; किंवा
  3. गुंतवणूक, व्यावसायिक किंवा इतर कोणत्याही उद्देशासाठी ग्राहकाने अलर्टमधील माहितीचा वापर करणे किंवा त्यावर अवलंबून राहणे.

चॅनल सुविधा

ग्राहकास समजते व तो सहमत आहे की खाते केवळ बँकेद्वारे उपलब्ध करून दिलेल्या आणि बँकेच्या संकेतस्थळावर नमूद केलेल्या डिजिटल माध्यमांद्वारेच वापरता येईल. अशा सर्व सेवा व माध्यम-सुविधा या ग्राहकाला प्रदान करण्यात आलेल्या तसेच वेळोवेळी संकेतस्थळावर नमूद व अद्ययावत करण्यात येणाऱ्या नियम व अटीच्या (व्यवहारांची मर्यादा आणि उपलब्ध रकमेच्या मर्यादांच्या समावेशासहित, परंतु एवढ्यापुरतेच मर्यादित न राहता) अधीन असतील. अशा सेवांचा लाभ घेतल्यास, ग्राहकाने या सुविधेचा लाभ घेण्यासाठी लागू असलेल्या नियम व अटी स्वीकारल्या आहेत, असे मानले जाईल. ग्राहकास अशा माध्यमांद्वारे व्यवहार करताना असलेल्या जोखमींची जाणीव आहे आणि तो सहमती देतो की कोणतीही वैयक्तिक माहिती (यामध्ये खाते ID, PIN किंवा पासवर्ड यांचा समावेश आहे) कोणत्याही डिजिटल/इंटरनेट/ई-मेल/दूरध्वनी माध्यमाद्वारे कोणासोबतही शेअर करणार नाही. ग्राहक मान्य करतो आणि यास सहमत आहे की बँक अशा कोणत्याही माध्यमांद्वारे वैयक्तिक माहिती मागत नाही आणि ग्राहकाने अशा प्रकारे माहिती उघड केल्यामुळे झालेल्या कोणत्याही अनधिकृत व्यवहारासाठी किंवा त्यातून झालेल्या नुकसानीसाठी बँक जबाबदार राहणार नाही. अशा कोणत्याही घटनेची माहिती ग्राहकाने अधिकृत माध्यमांपैकी कोणत्याही माध्यमाद्वारे तात्काळ बँकेला देणे ही ग्राहकाची जबाबदारी असेल.

डेबिट कार्ड्स

व्हर्च्युअल/फिजिकल डेबिट कार्ड्स

ग्राहक व्हर्च्युअल/ फिजिकल डेबिट कार्डाशी संबंधित खालील अटी व शर्ती मान्य करतो:

  1. व्हर्च्युअल/ फिजिकल डेबिट कार्ड ग्राहकाला, त्याने विनंती केली नसल्यास जारी केले किंवा पाठविले जाणार नाही. हे कार्ड केवळ ग्राहकाने या सेवेची स्पष्टपणे निवड केल्यासच जारी करण्यात किंवा पाठविण्यात येईल.
  2. डेबिट कार्डचा वापर लागू असलेल्या कायद्यांनुसार, विशेषतः परकीय चलन व्यवस्थापन अधिनियम, 1999 तसेच त्याअंतर्गत वेळोवेळी करण्यात आलेल्या नियम व विनियमांनुसार करण्यात येईल.
  3. कार्ड हरवणे, चोरी होणे, त्याची प्रत तयार होणे, कोणताही अनधिकृत व्यवहार होणे किंवा बँकेकडून खाते सांभाळण्यात कोणतीही चूक किंवा अनियमितता आढळल्यास, ग्राहकाने तात्काळ बँकेला (कोणत्याही अधिकृत माध्यमाद्वारे किंवा NSDL पेमेंट्स बँक ग्राहक सेवा केंद्रामार्फत) याची माहिती द्यावी.
  4. डेबिट कार्ड हरवणे, चोरी होणे, त्याचा अनधिकृत वापर होणे किंवा पेमेंट प्रणालीतील तांत्रिक बिघाड यांमुळे झालेल्या कोणत्याही नुकसानीसाठी बँक जबाबदार राहणार नाही. तथापि, बँकेच्या थेट नियंत्रणाखालील प्रणालीतील बिघाड किंवा बँकेकडून सुरक्षा व्यवस्थेचा भंग अथवा सुरक्षा यंत्रणेत त्रुटी झाल्यास ही तरतूद लागू राहणार नाही. पेमेंट प्रणालीतील तांत्रिक बिघाडाची माहिती ग्राहकाला आधीपासूनच ज्ञात असताना त्या बिघाडामुळे झालेल्या कोणत्याही नुकसानीसाठी देखील बँक जबाबदार राहणार नाही.
  5. डेबिट कार्ड सेवांसाठी लागू असलेली शुल्के व आकारणी ही डेबिट कार्डच्या प्रकारानुसार (उदा., क्लासिक किंवा प्लॅटिनम डेबिट कार्ड) निश्चित केली जाईल आणि त्याचा तपशील बँकेच्या संकेतस्थळावरील शुल्कांच्या अनुसूचीमध्ये नमूद केलेला असेल.
  6. डेबिट कार्डचा वापर केल्यानंतर, व्यवहाराच्या दिनांकापासून [3] दिवसांच्या आत संबंधित खात्यातून व्यवहाराची रक्कम वजा (डेबिट) करण्यात येईल.
  7. ग्राहकाने घेतलेले डेबिट कार्ड केवळ 5 (पाच) वर्षांसाठी वैध असेल. त्यानंतर, ग्राहकाच्या संमतीच्या अधीन राहून, बँक कार्डाच्या नूतनीकरणाची प्रक्रिया करेल. या प्रक्रियेमध्ये KYC कागदपत्रे किंवा इतर आवश्यक अतिरिक्त कागदपत्रे सादर करावे लागू शकतात.
  8. बँक ग्राहकाकडून त्याचा PIN, पासवर्ड, OTP किंवा डेबिट कार्डचा CVV यासंबंधी कोणतीही माहिती मागत नाही किंवा त्यासाठी ग्राहकाशी संपर्क साधत नाही. ग्राहकाने अशी कोणतीही माहिती कोणत्याही व्यक्तीस उघड करू नये आणि डेबिट कार्ड तसेच त्यावरील माहिती सुरक्षित ठेवण्यासाठी सर्व आवश्यक व योग्य ती खबरदारी घ्यावी. ग्राहकाने PIN किंवा CVV कोणत्याही अशा स्वरूपात नोंदवून ठेवू नये की जे थर्ड पार्टीला कळू शकेल.
  9. डेबिट कार्डसाठी लागू असलेले नियम व अटी यामध्ये कोणताही बदल करण्यात येणार असल्यास, त्या बदलांची अंमलबजावणी करण्यापूर्वी किमान 30 दिवस आधी बँक ग्राहकाला त्याबाबत सूचना देईल. अशी सूचना मिळाल्यानंतर ग्राहकाला डेबिट कार्ड सरंडर करण्याचा पर्याय उपलब्ध असेल. सूचना दिल्यानंतर 30 दिवसांच्या आत ग्राहकाकडून कोणताही प्रतिसाद प्राप्त न झाल्यास, सुधारित अटी ग्राहकास लागू होतील आणि ग्राहकाने त्या स्वीकारल्या आहेत, असे मानले जाईल.
  10. बँक, ग्राहकाची स्पष्ट व विशिष्ट संमती घेतल्याशिवाय, डेबिट कार्ड किंवा ग्राहकाशी संबंधित कोणतीही माहिती कोणासोबतही सामायिक करणार नाही.

व्हर्च्युअल/ फिजिकल डेबिट कार्ड आणि पासवर्ड सुरक्षितपणे ठेवणे

ग्राहक खात्याचे विवरणपत्र, शिल्लक पुष्टीकरण प्रमाणपत्र, व्हर्च्युअल/ फिजिकल डेबिट कार्ड व त्याचा CVV, डिजिटल बँकिंगसाठीचा युजर ID आणि पासवर्ड तसेच बँकेतील खात्याअंतर्गत व्यवहार करण्यासाठी संबंधित किंवा आवश्यक असलेल्या इतर सर्व माहिती व साधनांच्या सुरक्षित जपणुकीसाठी आणि गोपनीयता राखण्यासाठी पूर्णपणे स्वतः जबाबदार असेल. ग्राहकाने कोणत्याही परिस्थितीत अशा प्रकारची गोपनीय माहिती किंवा प्रमाणीकरण तपशील कोणालाही उघड करू नयेत. लागू असलेल्या कायद्यांच्या अधीन राहून, ग्राहकाने खाते किंवा संबंधित प्रमाणीकरण माहितीचा गैरवापर होऊ दिल्यामुळे झालेल्या कोणत्याही फसवणुकीच्या व्यवहारासाठी बँक जबाबदार राहणार नाही.

1.1. अधिकृत पेमेंट प्रणालींचा वापर करून केलेल्या अयशस्वी झालेल्या व्यवहारांसाठी कामास लागणारा वेळ (TAT) आणि ग्राहकांना मिळणारी नुकसानभरपाई यांमध्ये एकसमानता आणणे

  • TAT संबंधित सर्वसाधारण सूचना:
    • कामास लागणारा वेळ (TAT) निश्चित करण्यामागील तत्त्वे पुढीलप्रमाणे आहेत: a. जर व्यवहार हा 'क्रेडिट-पुश' निधी हस्तांतरण प्रकारातील असेल आणि व्यवहाराची रक्कम प्रेषकाच्या खात्यातून वजा झाली असेल, परंतु लाभार्थ्याच्या खात्यात निर्धारित कालावधीत जमा झाली नसेल, तर ती रक्कम विहित कालमर्यादेत लाभार्थ्याच्या खात्यात जमा करणे आवश्यक आहे. तसे न झाल्यास, लाभार्थ्यास निर्धारित नुकसानभरपाई अदा करावी लागेल. b. जर व्यवहार सुरू करण्यास प्रेषकाच्या बँकेकडून निर्धारित कामास लागणाऱ्या (TAT) निर्धारित वेळेपेक्षा अधिक विलंब झाला, तर त्या विलंबाबद्दलची नुकसानभरपाई प्रेषकास अदा करावी लागेल.
    • 'अयशस्वी व्यवहार' म्हणजे असा व्यवहार जो ग्राहकाच्या कोणत्याही चुकीमुळे किंवा निष्काळजीपणामुळे नव्हे, तर इतर कारणांमुळे पूर्णत्वास जाऊ शकत नाही. अशा कारणांमध्ये संपर्क यंत्रणेत बिघाड, ATM मध्ये रोख रक्कम उपलब्ध नसणे, सत्राची वेळ संपणे इत्यादींचा समावेश होतो. याशिवाय, लाभार्थ्याच्या खात्याची पूर्ण किंवा योग्य माहिती उपलब्ध नसल्यामुळे लाभार्थ्याच्या खात्यात रक्कम जमा करता न येणे किंवा रिव्हर्सल व्यवहार सुरू करण्यास झालेला विलंब यांचाही समावेश अयशस्वी व्यवहारांमध्ये केला जाईल.
    • अधिग्रहक, लाभार्थी, जारीकर्ता, रक्कम प्रेषक इत्यादी संज्ञांचा अर्थ बँकिंग क्षेत्रातील प्रचलित परिभाषेनुसार ग्राह्य धरला जाईल.
    • 'T' म्हणजे व्यवहाराचा दिवस असून, तो कॅलेंडर दिनांक दर्शवितो.
    • 'R' म्हणजे ज्या दिवशी रिव्हर्सल व्यवहार पूर्ण होतो आणि रक्कम जारीकर्ता किंवा प्रेषक यांना प्राप्त होते तो दिवस. लाभार्थ्याकडून रक्कम प्राप्त झालेल्याच दिवशी जारीकर्ता किंवा प्रेषक यांच्या बाजूने रिव्हर्सल व्यवहार पूर्ण करण्यात यावा.
    • 'बँक' या संज्ञेमध्ये बँकेतर संस्थांचाही समावेश आहे आणि ज्या ठिकाणी अशा संस्थांना कार्य करण्यासाठी अधिकृत परवानगी देण्यात आलेली आहे, त्या सर्व ठिकाणी ही संज्ञा त्यांनाही लागू होईल.
    • देशांतर्गत व्यवहार, म्हणजे ज्या व्यवहारांमध्ये प्रेषक आणि लाभार्थी दोघेही भारतात आहेत, अशा व्यवहारांचा या चौकटीत समावेश करण्यात आलेला आहे.
  • याची नोंद घ्यावी की:

  • कामास लागणारा विहित कालावधी (TAT) हा अयशस्वी व्यवहारांचे निराकरण करण्यासाठी निश्चित करण्यात आलेला कमाल कालावधी असेल; आणि
  • बँका तसेच इतर ऑपरेटर / प्रणालीतील सहभागी अशा अयशस्वी व्यवहारांचे शक्य तितक्या लवकर निराकरण करण्यासाठी प्रयत्नशील राहतील.
  • ज्या प्रकरणांमध्ये आर्थिक नुकसानभरपाई देय असेल, त्या प्रकरणांमध्ये ग्राहकाकडून कोणतीही तक्रार किंवा दावा मिळण्याची प्रतीक्षा न करता, संबंधित नुकसानभरपाईची रक्कम थेट ग्राहकाच्या खात्यात जमा करण्यात येईल.
  • कामास लागणारा कालावधी (TAT) मध्ये नमूद केल्याप्रमाणे अयशस्वी व्यवहाराचे निराकरण न मिळाल्यास, ग्राहक भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) बँकिंग लोकपाल यांच्याकडे तक्रार नोंदवू शकतो.
  • ही अधिसूचना पेमेंट अँड सेटलमेंट सिस्टिम्स अधिनियम, 2007 (अधिनियम क्र. 51, 2007) च्या कलम 10(2) तसेच कलम 18 अन्वये जारी करण्यात आली असून, ती 15 ऑक्टोबर 2019 पासून अंमलात आली आहे.
अ.क्र. घटनेचे वर्णन स्वयंचलित रिव्हर्सल व्यवहार आणि नुकसानभरपाईसाठीची रूपरेषा
स्वयंचलित रिव्हर्सल व्यवहारासाठी कालमर्यादा देय नुकसानभरपाई
I II III IV
A स्वयंचलित टेलर मशीन (ATMs), तसेच मायक्रो-एटीएम्स (Micro-ATMs)
i. ग्राहकाच्या खात्यातून रक्कम वजा झाली, परंतु रोख रक्कम वितरित झाली नाही. अयशस्वी व्यवहाराचे स्वयंचलित रिव्हर्सल व्यवहार व्यवहाराच्या दिनांकापासून (T) कमाल T + 5 दिवसांच्या आत पूर्ण करण्यात येईल. T + 5 दिवसांनंतर झालेल्या प्रत्येक विलंबाच्या दिवसासाठी ₹100/- इतकी नुकसानभरपाई खातेदाराच्या खात्यात जमा करण्यात येईल.
B कार्डवरील व्यवहार
i. कार्ड ते कार्ड निधी हस्तांतरण
ग्राहकाच्या कार्ड खात्यातून रक्कम वजा झाली, परंतु लाभार्थ्याच्या कार्ड खात्यात ती रक्कम जमा झाली नाही.
लाभार्थ्याच्या खात्यात रक्कम जमा न झाल्यास, व्यवहाराचे रिव्हर्सल व्यवहार (R) व्यवहाराच्या दिनांकापासून (T) जास्तीत जास्त T + 1 दिवसाच्या आत करण्यात येईल. T + 1 दिवसांनंतर झालेल्या प्रत्येक विलंबाच्या प्रतिदिन ₹100/- इतकी नुकसानभरपाई देय
ii. PoS वर पॉइंट ऑफ सेल (PoS) (कार्ड प्रस्तुत), तसेच रोख रक्कम
खात्यातून रक्कम वजा झाली, परंतु व्यापाराच्या ठिकाणी व्यवहाराची पुष्टी प्राप्त झाली नाही, म्हणजेच व्यवहाराची पावती तयार झाली नाही.
व्यवहाराच्या दिनांकापासून (T) कमाल T + 5 दिवसांच्या आत स्वयंचलित रिव्हर्सल व्यवहार. T + 5 दिवसांनंतर झालेल्या प्रत्येक दिवसाच्या विलंबासाठी ₹100/- इतकी नुकसानभरपाई देय
iii. कार्ड प्रस्तुत नाही (CNP) (ई-कॉमर्स) खात्यातून रक्कम वजा झाली, परंतु व्यापाऱ्याच्या प्रणालीमध्ये व्यवहाराची पुष्टी प्राप्त झाली नाही.

व्याज / शुल्क / फी

खाते आणि सेवांच्या संचालनाशी संबंधित शुल्क व आकारणी या सर्वात महत्त्वाच्या नियम व अटी किंवा बँकेच्या शुल्क व आकारणींच्या वेळापत्रकात नमूद केलेल्या दरांनुसार, लागू असलेल्या कायद्यांच्या अधीन राहून आणि बँकेच्या संकेतस्थळावर वेळोवेळी अद्ययावत केल्याप्रमाणे आकारली जातील. ग्राहकाने घेतलेल्या खाते व सेवांवरील शुल्क आणि आकारणींवर लागू असलेले कर वेगळे आकारले जातील. ही शुल्के बँकेला योग्य वाटेल त्या निश्चित कालावधीनुसार ग्राहकाच्या खात्यातून वजा केली जातील. ग्राहक, बँकेच्या संकेतस्थळावर वेळोवेळी अद्ययावत करण्यात आलेल्या सर्वात महत्त्वाचे नियम व अटी किंवा बँकेच्या फी आणि शुल्कांच्या वेळापत्रकात नमूद केलेल्या शुल्के व आकारणींनुसार सेवा घेण्यास सहमती देतो. बँकेस सेवा शुल्क, व्यवहार पूर्ण करण्यात अपयश आल्याबद्दलचे शुल्क, सरासरी मासिक शिल्लक (AMB) न राखल्याबद्दलचे शुल्क किंवा प्रतिनिधी बँक/समोरील पक्ष यांनी कळविलेल्या चुकीच्या जमा किंवा विलंबित परताव्यांशी संबंधित रक्कम यांच्यासाठी कोणतीही अतिरिक्त सूचना देण्याची किंवा ग्राहकाची स्वतंत्र संमती / अधिकृतता घेण्याची आवश्यकता न ठेवता, ग्राहकाच्या खात्यातून रक्कम वजा करण्याचा आणि समायोजनाचा अधिकार असेल. खात्यात आवश्यक निधी उपलब्ध नसल्यास किंवा खाते बंद झाल्यास, शुल्क/व्याज किंवा इतर कोणत्याही कारणास्तव बँकेकडे देय असलेली सर्व थकबाकी ग्राहक कोणताही आक्षेप किंवा हरकत न घेता तात्काळ अदा करेल. बँक, आपल्या पूर्ण विवेकाधिकाराने, ग्राहकाला पुरविण्यात येणाऱ्या सुविधांसाठी सेवा शुल्क आकारू शकते. असे शुल्क बँकेने वेळोवेळी निश्चित केलेल्या कमाल मर्यादेच्या अधीन राहून, टप्प्याटप्प्याने आकारले जाऊ शकते. ग्राहक सहमती देतो आणि पुष्टी करतो की, खात्याशी संबंधित कोणतीही सेवा लागू असलेल्या कायद्यांनुसार करपात्र ठरल्यास किंवा भविष्यात करपात्र झाल्यास, अशा सेवांवरील सर्व कर, शुल्क किंवा अधिभार (कोणत्याही नावाने ओळखले जात असले तरी) ग्राहकच वहन करेल. अशा सर्व रकमा कोणतीही अतिरिक्त सूचना न देता किंवा ग्राहकाची स्वतंत्र संमती / प्राधिकरण न घेता ग्राहकाच्या खात्यातून वजा करण्याचा अधिकार बँकेस असेल. वरीलपैकी कोणतीही घटना घडल्यास, या अटींनुसार करण्यात आलेल्या सर्व वजावटींनंतर उर्वरित शिल्लक रक्कम ग्राहकास देय असेल. ग्राहकाने नोंदविलेल्या शेवटच्या नोंदणीकृत पत्त्यावर बँक याबाबत सूचना पाठवेल आणि संबंधित रक्कम बँकेकडून स्वीकारण्यास ग्राहकास सांगेल. जर ग्राहकाने बँकेने सूचनेमध्ये नमूद केलेल्या कालावधीत ती रक्कम स्वीकारली नाही, तर बँक ती रक्कम ग्राहकाच्या शेवटच्या ज्ञात नोंदणीकृत पत्त्यावर पाठवेल. त्यानंतर ग्राहकाला ती रक्कम प्राप्त न झाल्यास किंवा त्यातून ग्राहकास कोणतेही नुकसान किंवा हानी झाल्यास, त्यासाठी बँक कोणत्याही प्रकारे जबाबदार राहणार नाही.

खात्याचे विवरणपत्र

बँकेकडे खात्याचे विवरणपत्र ई-मेलद्वारे तसेच प्रत्यक्ष स्वरूपात उपलब्ध करून देण्याची सुविधा आहे. बँक वैयक्तिक ग्राहकांना दरमहा त्यांच्या बँकेच्या नोंदींमध्ये नोंदणीकृत असलेल्या ई-मेल पत्त्यावर खात्याचे विवरणपत्र विनामूल्य ई-मेलद्वारे पाठवते. जर ग्राहकाचा नोंदणीकृत ई-मेल पत्ता उपलब्ध नसेल, तर ग्राहकाच्या विशिष्ट विनंतीनुसार बँकेच्या नोंदींमध्ये नमूद असलेल्या नोंदणीकृत पत्रव्यवहाराच्या पत्त्यावर छापील स्वरुपात तिमाही खात्याचे विवरणपत्र कुरिअरद्वारे पाठविले जाऊ शकते. अशा कुरिअरचा खर्च ग्राहकाकडून वसूल केला जाईल. खात्याचे विवरणपत्र पाठविल्याच्या दिनांकापासून चौदा (14) दिवसांच्या आत ग्राहकाने त्यातील कोणत्याही तफावत, त्रुटी किंवा चुकीबाबत हरकत नोंदविली नाही, तर ते विवरणपत्र ग्राहकाला स्वीकार्य आहे, असे मानले जाईल. चौदा (14) दिवसांचा कालावधी संपल्यानंतर ग्राहकाने बँकेला कळविलेल्या तफावत/त्रुटींमुळे झालेल्या कोणत्याही नुकसानीसाठी बँक जबाबदार राहणार नाही. खात्याच्या विवरणपत्रामध्ये कोणतीही तफावत किंवा त्रुटी आढळल्यास, ती खात्याचे कोणत्याही वेळी स्वतःहून दुरुस्त करण्याचा अधिकार बँकेकडे राखीव असेल. टपाल किंवा कुरिअरद्वारे पाठविलेले विवरणपत्र गहाळ झाल्यास त्यासाठी बँक जबाबदार राहणार नाही. ग्राहकाला खात्याचे विवरणपत्र प्राप्त झाले नाही, तर त्याने तात्काळ बँकेशी संपर्क साधून आवश्यक असल्यास त्याची डुप्लिकेट प्रत मागवावी. ग्राहकाच्या विनंतीनुसार खात्याचे विवरणपत्र त्याच्या ई-मेल पत्त्यावर पाठविले जाऊ शकते. ग्राहकांनी त्यांना प्राप्त होणाऱ्या ई-मेलची सत्यता पडताळून पाहणे आवश्यक आहे. फसवणूक करणाऱ्या व्यक्तींकडून / बनावट व्यक्तींकडून ग्राहकाला खात्याचे विवरणपत्र प्राप्त झाल्यास, त्याबद्दल बँक कोणत्याही प्रकारे जबाबदार राहणार नाही. ग्राहकाला बँकेकडून पाठविलेल्या ई-मेलमुळे ग्राहकाच्या संगणक प्रणालीमध्ये किंवा नेटवर्कमध्ये कोणताही दोष, बिघाड किंवा अपयश निर्माण झाल्यास, त्यासाठीही बँक जबाबदार राहणार नाही. ग्राहकाच्या विनंतीनुसार खात्याच्या विवरणपत्राची डुप्लिकेट प्रत बँकेने वेळोवेळी कळविलेल्या शुल्काच्या अधीन राहून उपलब्ध करून दिली जाईल. सर्वसाधारणपणे, विनंतीच्या दिनांकापूर्वीच्या जास्तीत जास्त 36 महिन्यांच्या कालावधीपर्यंतचीच डुप्लिकेट खात्याची विवरणपत्रे उपलब्ध करून दिली जातील. टपाल/कुरिअरद्वारे पाठविलेली खात्याची विवरणपत्रे हरविल्यास, त्यासाठी बँक कोणत्याही प्रकारे जबाबदार राहणार नाही.

मृत्यू किंवा कायदेशीर अक्षमता

जर वैयक्तिक चालू खात्याचा धारक मृत्यूमुखी पडला किंवा त्यास कायदेशीरदृष्ट्या अक्षम घोषित करण्यात आले, तर खात्यातील शिल्लक रक्कम केवळ नोंदणीकृत नामनिर्देशित व्यक्तीस अदा करण्यात येईल. जर कोणतीही नामनिर्देशित व्यक्ती नियुक्त/नोंदणीकृत केलेली नसेल, तर बँक प्रत्येक प्रकरणाचा स्वतंत्रपणे विचार करेल आणि संबंधित परिस्थितीनुसार खात्यातील शिल्लक रक्कम केवळ कायदेशीर वारसदाराला/वारसदारांना किंवा न्यायालयाने नियुक्त केलेल्या व्यक्तीस अदा करण्यात येईल.

नामांकन

नामांकन सुविधा केवळ वैयक्तिक व्यक्तींच्या नावावरील खात्यांसाठी उपलब्ध आहे आणि प्रतिनिधी स्वरूपात चालविल्या जाणाऱ्या खात्यांसाठी ही सुविधा उपलब्ध नाही. प्रत्येक खात्यासाठी केवळ एकच नामनिर्देशित व्यक्ती नियुक्त करता येईल. नामांकन लागू असलेल्या कायद्यांनुसार विहित केलेल्या पद्धतीने ग्राहकाने करणे आवश्यक आहे. जर ग्राहकाने खाते उघडताना कोणत्याही व्यक्तीस नामांकित करण्याची इच्छा व्यक्त केली नाही, तर त्याने/तिने खाते उघडण्याच्या अर्जामध्ये नमूद केलेली संबंधित घोषणा स्वीकारून त्यावर स्वाक्षरी करणे आवश्यक असेल. ग्राहकाला बँकेने विहित केलेल्या प्रक्रियेनुसार योग्य नमुन्यात घोषणा सादर करून नामांकित व्यक्तीच्या नावामध्ये बदल करण्याचे स्वातंत्र्य असेल. ग्राहकाने भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) निर्धारित केलेल्या नामांकन नियमांनुसार नामनिर्देशित व्यक्तीची नियुक्ती किंवा त्यामधील बदल याबाबत बँकेकडून पोचपावती प्राप्त झाल्याची खात्री करून घ्यावी. नामनिर्देशित व्यक्तीस बँकेकडून कोणतीही रक्कम प्राप्त करण्याचा अधिकार केवळ एकमेव वैयक्तिक खातेदाराच्या मृत्यूनंतरच प्राप्त होईल.

जर खातेदाराने नामांकित व्यक्तीची नियुक्ती किंवा नोंदणी खोट्या किंवा काल्पनिक नावाने केली असेल, तर बँक अशा परिस्थितीला "नामांकन नसलेले प्रकरण" म्हणून मान्यता देईल. अशा परिस्थितीत, खात्यातील शिल्लक रक्कम संबंधित परिस्थितीनुसार केवळ कायदेशीर वारसदाराला/वारसदारांना किंवा न्यायालयाने नियुक्त केलेल्या व्यक्तीस अदा करण्यात येईल.

इतर

सुट्टीच्या दिवशी व्यवहारांची प्रक्रिया

निगोशिएबल इंस्ट्रूमेंट्स अॅक्ट, 1881 च्या कलम 25 नुसार, संबंधित भौगोलिक क्षेत्रासाठी लागू असलेल्या कोणत्याही रविवारी किंवा बँकेच्या सार्वजनिक सुट्टीच्या दिवशी झालेले व्यवहार, बँकेच्या पूर्ण विवेकाधिकारानुसार, खात्यात त्याच दिवशी किंवा त्यानंतरच्या बँकेच्या पुढील कामकाजाच्या दिवशी झाल्याचे खात्यात दर्शविले जाऊ शकतात. अशा व्यवहारांशी संबंधित सर्व वजावटी किंवा वाढीव रक्कम त्या दिवशीच्या तारखेप्रमाणेच वजा/जमा करण्यात येतील. अशा व्यवहारांची नोंद प्रत्यक्ष व्यवहार झालेल्या दिवशी खात्यात न दिसल्यामुळे उद्भवलेल्या व्याजाच्या नुकसानीसह/ग्राहकाला झालेल्या इतर कोणत्याही प्रकारच्या नुकसान, दायित्व किंवा तोट्यासाठी बँक कोणत्याही प्रकारे जबाबदार राहणार नाही.

अटींमध्ये बदल

बँकेला कोणत्याही वेळी या अटी व शर्तींपैकी कोणत्याही अटींचा आढावा घेण्याचा, त्यामध्ये सुधारणा, बदल किंवा पूरक तरतुदी समाविष्ट करण्याचा पूर्ण व अंतिम विवेकाधिकार असेल. ग्राहकास समजते व तो सहमत आहे की बँक आपल्या पूर्ण विवेकाधिकारानुसार कोणत्याही वेळी वरील अटी व शर्तींमध्ये बदल करू शकते आणि अशा सुधारित अटी व शर्ती त्यानंतर ग्राहकावर लागू होतील व ग्राहकास त्यांचे पालन करणे बंधनकारक असेल. बँक सुधारित अटी व शर्ती आपल्या संकेतस्थळावर प्रसिद्ध करून किंवा बँकेला योग्य वाटेल अशा इतर कोणत्याही माध्यमातून ग्राहकाला त्यांची माहिती देईल. संकेतस्थळावर वेळोवेळी प्रसिद्ध करण्यात येणाऱ्या अटी व शर्ती तसेच त्यांतील सुधारणा यांचा नियमितपणे आढावा घेण्याची जबाबदारी ग्राहकाची असेल.

अहस्तांतरणीयता

खाते, त्याअंतर्गत प्रदान करण्यात येणाऱ्या सेवा तसेच त्यासंबंधीचे सर्व अधिकार आणि जबाबदाऱ्या कोणत्याही परिस्थितीत ग्राहकाकडून हस्तांतरित किंवा इतर कोणाला सोपविता येणार नाहीत आणि त्या केवळ ग्राहकाद्वारेच वापरल्या जातील. ग्राहक तसेच त्याचे उत्तराधिकारी आणि कायदेशीररित्या अनुमती दिलेले हस्तांतरित हक्कधारक हे या नियम व अटी यांना बांधील राहतील. बँक आपले सर्व किंवा काही अधिकार, लाभ किंवा जबाबदाऱ्या, पूर्णतः किंवा अंशतः, त्याला योग्य वाटेल त्या पद्धतीने व अशा अटींवर कोणत्याही व्यक्तीस किंवा त्रयस्थ पक्षास हस्तांतरित, सोपविण्याचा किंवा विकण्याचा अधिकार राखून ठेवते. हे नियम व अटी उत्तराधिकारी आणि हस्तांतरित हक्कधारकांच्या फायद्यासाठीही पूर्णपणे लागू राहतील व प्रभावी राहतील.

सूचना

खाते तसेच खात्याशी संबंधित सेवा आणि सुविधांबाबतच्या सूचना बँकेकडून ग्राहकाला त्याच्या बँकेच्या नोंदींमध्ये नोंदणीकृत ई-मेल पत्त्यावर ई-मेलद्वारे किंवा नोंदणीकृत टपाल पत्त्यावर पत्र पाठवून दिल्या जाऊ शकतात. बँक कोणतीही सूचना आपल्या संकेतस्थळावर प्रकाशित करूनही देऊ शकते. अशा परिस्थितीत, ती सूचना संकेतस्थळावर प्रकाशित झाल्याच्या क्षणापासून ग्राहकाला प्राप्त झालेली मानली जाईल. सेवा किंवा खाते यांच्याशी संबंधित बँकेला पाठविण्यात येणाऱ्या सर्व सूचना लेखी स्वरूपात असाव्यात आणि खाली नमूद केलेल्या पत्त्यावर पाठविण्यात याव्यात. अशा सर्व सूचना बँकेने त्या लेखी स्वरूपात प्राप्त झाल्याची पोच दिल्यानंतरच बँकेला प्राप्त झालेल्या मानल्या जातील.

ग्राहक सहमती देतो की खाते उघडताना त्याने दिलेला ई-मेल पत्ता हा बँकेकडून पत्रव्यवहारासाठी ग्राहकाचा "नोंदणीकृत ई-मेल पत्ता" म्हणून ग्राह्य धरला जाईल. ग्राहक घोषित करतो की त्याने दिलेला ई-मेल पत्ता हा त्याचा स्वतःचा आहे, तो बरोबर आहे आणि तो त्याच्या वापरासाठी अधिकृत व वैध ई-मेल आयडी आहे. ग्राहकाने नेहमी आणि सर्व परिस्थितींमध्ये आपला ई-मेल आयडी बँकेच्या नोंदींमध्ये अद्ययावत ठेवण्याची जबाबदारी स्वतःची असल्याचे मान्य केले आहे. ग्राहकाद्वारे दिलेल्या ईमेल पत्त्याच्या किंवा ID च्या अचूकतेबाबत किंवा त्यातील कोणत्याही त्रुटींबाबत बँक कोणतीही जबाबदारी स्वीकारत नाही आणि यासंदर्भात ग्राहक बँकेला पूर्णपणे नुकसानभरपाई देण्यास सहमत आहे.

NSDL पेमेंट्स बँक लिमिटेड
401, चौथा मजला, टॉवर 3,
एक आंतरराष्ट्रीय केंद्र, सेनापती बापट मार्ग,
प्रभादेवी, मुंबई – 400 013.

CKYC

बँकेत खाते उघडण्याच्या वेळी सादर केलेल्या KYC कागदपत्रांच्या ओळख क्रमांकांच्या आधारे, CERSAI (CKYC) मध्ये आवश्यक माहिती अपलोड करणे किंवा तेथून माहिती घेण्यास ग्राहक सहमती देतो/देते आणि बँकेस परवानगी देतो/देते. ग्राहकास समजते की, वरील प्रक्रियेदरम्यान संबंधित माहितीची सुरक्षा आणि गोपनीयता सुनिश्चित करण्याची जबाबदारी बँकेची असेल.

अतिरिक्त माहिती:

ग्राहक याद्वारे खाते उघडण्याच्या अर्जामध्ये त्याने दिलेली माहिती आवश्यकतेनुसार सामायिक करण्यास संमती देत आहे. तसेच, ग्राहकाने बँकेच्या संकेतस्थळावर किंवा मोबाईल ऐपवर उपलब्ध असलेल्या ग्राहकांप्रती वचनबद्धतेच्या आचारसंहितेसह आणि तक्रार निवारण धोरणासह सर्व संबंधित धोरणे समजून घेतल्याची पुष्टी केली आहे. ग्राहकास याची जाणीव आहे की बँकेची उत्पादने आणि सेवा लागू असलेल्या नियम व विनियमांच्या अधीन राहूनच प्रदान केल्या जातील. तसेच, ग्राहकास नियम व विनियमांची डिजिटल प्रत तसेच सादर केलेल्या अर्ज व नामांकन फॉर्म संदर्भात बँकेकडून प्राप्त झालेला स्वीकृती ई-मेल/एसएमएस मिळाला आहे.

ग्राहक खालील वैशिष्ट्ये समजून घेतो आणि त्याबाबत त्याला पूर्ण माहिती आहे:

  1. बँकेकडील सर्व ठेवींमधील एकत्रित मर्यादा, दिवसाच्या अखेरच्या शिल्लकेनुसार ₹2,00,000 पेक्षा जास्त नसावी.
  2. व्हर्च्युअल कार्डसाठी ई-कॉमर्स व्यवहारांची दैनिक मर्यादा ₹25,000 इतकी असेल.

सूट मिळवणे

याअंतर्गत बँकेद्वारे कुठलाही अधिकार, शक्ती किंवा विशेषाधिकार वापरण्यात आलेले कोणतेही अपयश किंवा विलंब, सूट मिळवण्यासाठी योग्य मानला जाणार नाही, तसेच इतर कोणत्याही अधिकार, शक्ती किंवा विशेषाधिकाराचा एकदा किंवा अंशतः केलेला वापरही सूट मिळवण्यासाठी योग्य मानला जाणार नाही. येथे नमूद केलेले बँकेचे हक्क आणि उपाययोजना एकत्रित असतील आणि कायद्याने प्रदान केलेल्या कुठल्याही उपाययोजना किंवा हक्क यांपासून वेगळे नसतील.

नुकसानभरपाई

येथील इतर नियम व अटी यांच्या अधीन राहून, ग्राहक याद्वारे सहमती देतो की, खाते किंवा सेवांच्या संचालनातून किंवा वापरातून, अथवा या नियम व अटी यांच्या पैकी कोणत्याही अटीचे ग्राहकाकडून झालेले उल्लंघन, पालन न करणे किंवा अपुरे पालन करणे, तसेच ग्राहकाच्या कृती, गैरवापर, चुकीची माहिती अथवा चुकीचे प्रतिनिधित्व, गैरवर्तन किंवा निष्काळजीपणा यांमुळे उद्भवणाऱ्या किंवा त्यासंबंधित कोणत्याही जबाबदारी, नुकसान, हानी, दावा किंवा खर्चापासून बँकेचे संरक्षण करणे, बँकेचा बचाव करणे आणि बँकेस कोणतीही हानी होऊ न देणे ही ग्राहकाची स्वतःच्या खर्चाने जबाबदारी असेल. तथापि, खालील इलेक्ट्रॉनिक व्यवहारांच्या बाबतीत वरील तरतूद लागू होणार नाही: (अ) बँकेचा योगदान असलेली फसवणूक/निष्काळजीपणा/सेवेतील त्रुटी; किंवा (ब) थर्ड पार्टी कडून झालेला भंग, ज्यामध्ये प्रणालीमध्ये दोष असल्यास, आणि ग्राहकाने लागू कायद्यानुसार निर्धारित कालमर्यादेत बँकेस त्याबाबत सूचना दिलेली असेल. लागू कायद्याच्या अधीन राहून, या अटींमध्ये नमूद केलेल्या कोणत्याही जबाबदारीचे पालन करण्यात बँकेकडून अपयश आल्यामुळे, किंवा बँकेने प्रदान केलेल्या खाते अथवा सेवांच्या संचालनाशी, कोणत्याही वादाशी किंवा इतर कोणत्याही कारणाशी प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षपणे संबंधित असलेल्या कोणत्याही प्रकारच्या नुकसान, हानी किंवा तोट्यासाठी (यामध्ये अप्रत्यक्ष, आनुषंगिक, परिणामी, विशेष किंवा उदाहरणार्थ नुकसान यांचाही समावेश आहे) बँक जबाबदार राहणार नाही.

ग्राहकाने आपल्या खात्याशी संबंधित कोणताही वाद निकाली काढताना किंवा या नियम व अटी यांच्या अंतर्गत अथवा त्यासंबंधित बँकेचे अधिकार अंमलात आणताना बँकेविरुद्ध दाखल होणाऱ्या किंवा बँकेस सहन कराव्या लागणाऱ्या सर्व प्रकारच्या कारवाया, न्यायालयीन कार्यवाही, दावे, नुकसान, हानी, खर्च, देय व्याज (निर्णयापूर्वी व निर्णयोत्तर) तसेच वकील व ग्राहक तत्त्वावरील कायदेशीर खर्चांसह सर्व खर्चांपासून बँकेचे नेहमी संरक्षण करावे आणि बँकेस कोणतीही हानी होऊ देऊ नये. तसेच, या अटींनुसार बँकेने आपल्या जबाबदाऱ्या पार पाडताना किंवा ग्राहकाकडून फॅक्स, दूरसंचार किंवा इतर इलेक्ट्रॉनिक माध्यमांद्वारे प्राप्त झालेल्या सूचनांचा स्वीकार करताना, त्यावर कार्यवाही करताना किंवा कार्यवाही न करताना प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षपणे उद्भवणाऱ्या सर्व दावे, कारवाया, नुकसान, खर्च व जबाबदाऱ्यांपासून बँकेचे संरक्षण करण्याची जबाबदारी ग्राहकाची राहील. ग्राहकाकडून देय असलेली कोणतीही रक्कम, या कलमान्वये मागणी करण्यात आलेल्या रकमेचा समावेश करून, नियोजित देय तारखेला अदा न केल्यास, ग्राहकास त्या थकीत रकमेवर देय तारखेपासून प्रत्यक्ष अदा होईपर्यंत, न्यायनिर्णयापूर्वी तसेच निर्णयोत्तर कालावधीसाठी, बँक किंवा संबंधित शासकीय प्राधिकरण वेळोवेळी निर्धारित करील त्या दराने व्याज अदा करावे लागू शकते. ग्राहकाने बँकेत खाते उघडणे व चालविणे यासंदर्भात लागू असलेल्या सर्व कायदे व नियमांचे पूर्ण पालन करणे ही ग्राहकाची स्वतंत्र व संपूर्ण जबाबदारी असेल. अशा कोणत्याही लागू कायद्याचे पालन करण्यात झालेल्या त्रुटीमुळे बँकेविरुद्ध दाखल होणाऱ्या किंवा बँकेस सहन कराव्या लागणाऱ्या सर्व प्रकारच्या कारवाया, न्यायालयीन कार्यवाही, दावे, नुकसान, हानी, खर्च व कायदेशीर खर्चांपासून ग्राहकाने बँकेचे संरक्षण करावे आणि ते संरक्षण सातत्याने कायम ठेवावे. या कलमान्वये नमूद केलेल्या नुकसानभरपाई संबंधीच्या जबाबदाऱ्या खाते बंद झाल्यानंतरही लागू राहतील.

अपरिहार्य घटना

खालील परिस्थितीत बँक जबाबदार राहणार नाही: (i) कोणताही व्यवहार अयशस्वी झाल्यास; (ii) बँकेच्या सेवांमध्ये व्यत्यय आल्यास; किंवा (iii) अपरिहार्य घटनांमुळे या अटींमध्ये नमूद केलेली आपली कर्तव्ये पार पाडण्यास बँक असमर्थ ठरल्यास किंवा ती पार पाडण्यास विलंब झाल्यास. अशी कोणतीही घटना घडल्यास, 'अपरिहार्य घटने'ची परिस्थिती अस्तित्वात असेपर्यंत बँकेच्या संबंधित जबाबदाऱ्यांची अंमलबजावणी स्थगित राहील. या नियम व अटी यांच्या दृष्टीने, 'अपरिहार्य घटना' म्हणजे बँकेच्या वाजवी नियंत्रणाबाहेरील अशा घटना, ज्यामध्ये फक्त यांच्यापुरते मर्यादित न राहता, नैसर्गिक आपत्ती, आग, पूर, भूकंप, दंगल, बँकेच्या प्रणालींवरील व्हायरस हल्ला, दळणवळण व्यवस्थेतील बिघाड, बँकेच्या मालमत्ता किंवा प्रणालींमध्ये अनधिकृत प्रवेश इत्यादींचा समावेश होऊ शकतो.

कोणतेही भार नसणे

बँकेची पूर्वलिखित स्पष्ट संमती घेतल्याशिवाय, ग्राहकाने बँकेत असलेल्या कोणत्याही खात्यावर किंवा त्या खात्यातील निधीवर कोणताही भार, तारण, हक्क किंवा कोणत्याही थर्ड पार्टीचा हितसंबंध निर्माण करू नये किंवा तो कायम राहू देऊ नये.

बँकेचा ग्रहणाधिकार आणि समायोजनाचा अधिकार

ग्राहक याची पुष्टी करतो आणि बँकेस ग्रहणाधिकार तसेच समायोजनाचा अधिकार प्रदान करतो ज्यानुसार बँकेला ग्राहकासोबत केलेल्या इतर कोणत्याही करारांअंतर्गत असलेल्या तिच्या विशिष्ट अधिकारांना बाधा न आणता, आपल्या स्वतंत्र विवेकाधिकारानुसार, कोणत्याही वेळी ग्राहकाच्या मालकीची व बँकेत ठेवलेली/जमा असलेली कोणतीही रक्कम अथवा ग्राहकाकडून बँकेस देय असलेली कोणतीही रक्कम, बँकेकडे ग्राहकाची प्रलंबित असलेली कोणतीही देयके वसूल करण्यासाठी समायोजित करण्याचा अधिकार असेल. यामध्ये नियम व अटी यांच्या शर्तींनुसार देय असलेले शुल्क/फी/कर/इतर कोणतीही देय रक्कम यांचाही समावेश असेल. बँकेचे वरील अधिकार हे, ग्राहकाने देय तारखेला बँकेस देय असलेली सर्व देयके/शुल्क/फी/इतर रक्कम अदा करण्याच्या जबाबदारीवर कोणताही परिणाम करणार नाहीत. तसेच, ग्राहकाकडून प्रलंबित देय रकमेची वसुली करण्यासाठी बँकेस कायद्यानुसार किंवा अन्य कोणत्याही करारान्वये उपलब्ध असलेल्या इतर कोणत्याही अधिकारांनाही ते बाधा आणणार नाहीत.

वादाचे निराकरण आणि लागू होणारा कायदा

ग्राहकाला कोणतीही तक्रार, समस्या किंवा चिंता असल्यास प्रथम ग्राहकाने बँकेच्या तक्रार निवारण अधिकाऱ्याशी संपर्क साधावा. तक्रार/ समस्या प्राप्त झाल्याच्या तारखेपासून एक महिन्याच्या आत बँकेकडून कोणताही प्रतिसाद मिळाला नाही, किंवा बँकेने तक्रार/ समस्या नाकारले, किंवा बँकेकडून मिळालेल्या प्रतिसादाबाबत ग्राहक समाधानी नसल्यास, ग्राहक बँकिंग लोकपाल योजना, 2006 अंतर्गत संबंधित अधिकारक्षेत्रातील बँकिंग लोकपाल यांच्याकडे दाद मागू शकतो. या अटींमधून उद्भवणारी कोणतीही कायदेशीर कारवाई, दावा, वाद किंवा न्यायालयीन कार्यवाही भारतातील मुंबई येथील न्यायालये किंवा न्यायाधिकरणांमध्येच दाखल केली जाईल आणि ग्राहक अशा न्यायालये व न्यायाधिकरणांच्या अधिकारक्षेत्रास अपरिवर्तनीयपणे मान्यता देतो. भारताचे कायदे या नियम व अटींचे संचालन करतील. तथापि, बँक तिच्या पूर्ण आणि स्वतंत्र विवेकाधिकाराने, या अटींमधून उद्भवणारी कोणतीही कायदेशीर कारवाई, दावा, वाद किंवा न्यायालयीन कार्यवाही इतर कोणत्याही न्यायालयात, न्यायाधिकरणात किंवा अन्य सक्षम प्राधिकरणासमोर सुरू करण्याचा अधिकार राहील आणि ग्राहक अशा अधिकारक्षेत्रास अधीन राहण्यास संमती देतो. या अटींमधील कोणतीही तरतूद एखाद्या अधिकारक्षेत्रात कायद्याने प्रतिबंधित किंवा अंमलबजावणीस अयोग्य ठरल्यास, त्या अधिकारक्षेत्रापुरतीच ती तरतूद प्रतिबंधित किंवा अंमलबजावणीस अयोग्य असलेल्या मर्यादेपर्यंत निष्प्रभावी राहील. तथापि, त्यामुळे या अटींतील उर्वरित तरतुदींची वैधता बाधित होणार नाही किंवा त्या तरतुदींची इतर कोणत्याही अधिकारक्षेत्रातील अंमलबजावणी प्रभावित होणार नाही.

माहितीचे प्रकटीकरण

बँक खाते उघडण्याच्या वेळी ग्राहकाकडून प्राप्त झालेल्या वैयक्तिक माहितीची गोपनीयता जपेल आणि तिच्या गोपनीयता धोरणानुसार ग्राहकाच्या गोपनीयतेसंबंधीच्या जबाबदाऱ्यांचे उल्लंघन करून अशा माहितीचा वापर क्रॉस-सेलिंग किंवा इतर कोणत्याही उद्देशासाठी करणार नाही. कोणतीही तक्रार उद्भवल्यास, ग्राहक हे मान्य करतो आणि समजून घेतो की ग्राहकांसाठीच्या बँकेच्या वचनबद्धतेची आचारसंहिता तसेच बँकेचे तक्रार निवारण धोरण यांसह बँकेची सर्व संबंधित धोरणे बँकेच्या संकेतस्थळावर उपलब्ध आहेत.

ग्राहक याद्वारे बँकेला अपरिवर्तनीयपणे अधिकार प्रदान करतो की, आवश्यकतेनुसार आणि जेव्हा जेव्हा आवश्यक असेल तेव्हा, बँकेकडे उपलब्ध असलेली ग्राहकाशी संबंधित, ग्राहकाच्या खात्याशी संबंधित किंवा ग्राहकाच्या वतीने बँकेकडे ठेवलेल्या इतर मालमत्तेशी संबंधित कोणतीही माहिती उघड करावी किंवा इतरांसोबत सामायिक करावी. विशेषतः, पुढील परिस्थितींमध्ये अशी माहिती उघड किंवा सामायिक केली जाऊ शकते:

  1. लागू कायद्यानुसार किंवा रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) यांसारख्या कोणत्याही शासकीय किंवा नियामक प्राधिकरणाच्या निर्देशानुसार माहितीचे प्रकटीकरण करणे आवश्यक असल्यास;
  2. सार्वजनिक हिताच्या दृष्टीने माहितीचे प्रकटीकरण करणे आवश्यक असल्यास;

किंवा

  1. iii. ग्राहकाच्या स्पष्ट किंवा सूचित संमतीने माहितीचे प्रकटीकरण करण्यात येत असल्यास.

अशी माहिती, माहितीची आवश्यकता या तत्त्वानुसार, ज्या कोणत्याही संस्था किंवा घटकास अशी माहिती पाहण्याचा अधिकार आहे त्यांच्याबरोबर सामायिक किंवा त्यांना उघड केली जाऊ शकते. अशा संस्था किंवा घटकांमध्ये पुढीला बाबींचा समावेश असू शकतो, परंतु तो केवळ यापुरताच मर्यादित नाही:

  • बँकेचे मुख्य कार्यालय, संलग्न संस्था, तसेच बँकेच्या इतर कोणत्याही शाखा किंवा उपकंपन्या;
  • बँकेचे लेखापरीक्षक, व्यावसायिक सल्लागार तसेच बँकेच्या प्रती गोपनीयतेचे बंधन असलेली इतर कोणतीही व्यक्ती; आणि
  • बँकेच्या कम्प्यूटर सिस्टमचे विक्रेते, इंस्टाल करणारे, देखभाल करणारे किंवा सेवा पुरवठादार.
  • कोणतेही स्टॉक एक्स्चेंज, बाजारपेठ, क्रेडिट इन्फर्मेशन ब्युरो (उदा., CIBIL), किंवा बँक, तिचे मुख्य कार्यालय, बँकेची कोणतीही शाखा किंवा ग्राहकाने केलेल्या अथवा ग्राहकाच्या खात्यामार्फत करण्यात आलेल्या कोणत्याही व्यवहारांवर अधिकारक्षेत्र असलेले इतर कोणतेही प्राधिकरण किंवा नियामक संस्था.
  • अशी मागणी किंवा विनंती करण्याचा अधिकार असलेली कोणतीही व्यक्ती किंवा पक्ष;
  • या अटींनुसार बँकेचे कोणतेही हक्क, जबाबदाऱ्या किंवा जोखीम यांची विक्री, हस्तांतरण किंवा वाटणी करण्यासंबंधी ज्यांच्याशी बँकेने करार केला आहे किंवा करार करण्याचा प्रस्ताव ठेवला आहे, अशी कोणतीही व्यक्ती किंवा संस्था.
  • ग्राहकाच्या खाते/खात्यांशी संबंधित सेवा पुरविण्यासाठी किंवा बँकेच्या व्यवसायाच्या संचालनाशी संबंधित सेवांच्या पुरवठ्याबाबत ज्यांच्याशी बँकेने करार केला आहे किंवा करार करण्याचा प्रस्ताव ठेवला आहे, अशी कोणतीही व्यक्ती किंवा संस्था (यामध्ये कोणताही प्रतिनिधी, कंत्राटदार किंवा थर्ड-पार्टी सेवा प्रदाता यांचा समावेश होतो).
  • बँक, बँकेचे मुख्य कार्यालय किंवा तिच्याशी संलग्न संस्था ज्यामध्ये रिलेशनशिप ऑफिसर्स चा ही समावेश आहे, यांच्याकडे कार्यरत असलेली किंवा एजंट म्हणून नियुक्त केलेली कोणतीही व्यक्ती; जिची नियुक्ती ग्राहकांशी संवाद साधणे, ग्राहकांना सेवा पुरवणे किंवा ग्राहकांच्या खात्यांशी किंवा सेवांशी संबंधित व्यवहारांवर प्रक्रिया करणे या उद्देशांसाठी केली आहे; आणि
  • बँकेच्या डेटा किंवा माहितीवर प्रक्रिया, तसेच इतर प्रशासकीय कामकाजाचे केंद्रीकरण किंवा बाह्य स्रोताकडे सोपविणे सुलभ करण्यासाठी, बँकेचे मुख्य कार्यालय, तिच्या संलग्न संस्था किंवा अशा सेवा/कामकाजासाठी बँकेने नियुक्त केलेल्या त्रयस्थ-पक्ष संस्था किंवा सेवा प्रदाते.

ग्राहक याद्वारे सहमती देतो आणि संमती प्रदान करतो की, बँकेकडे कोणतेही खाते, सुविधा किंवा सेवा मिळविण्यासाठी ग्राहकाने केलेल्या अर्जाच्या संदर्भात किंवा बँकेशी असलेल्या ग्राहकाच्या संबंधांच्या कालावधीत, बँकेला ग्राहकाकडून त्याच्याविषयी किंवा त्याच्या कोणत्याही खात्यांविषयी, त्याच्या कायदेशीर किंवा आर्थिक स्थितीविषयी अतिरिक्त माहिती मागविण्याचा अधिकार असेल. ग्राहकाने खाते उघडताना किंवा सेवा घेताना बँकेला सादर केलेल्या वैयक्तिक माहितीत कोणताही बदल किंवा अद्ययावत माहिती असल्यास, त्या बदलाच्या तारखेपासून 14 दिवसांच्या आत आवश्यक पुरावा कागदपत्रांसह त्याची माहिती बँकेला देण्याचे ग्राहक मान्य करतो. चुकीची माहिती पुरविल्यामुळे किंवा माहितीतील कोणत्याही बदलाची बँकेला वेळेवर माहिती न दिल्यामुळे बँकेला फसवणूक, आर्थिक नुकसान किंवा इतर कोणतीही हानी झाल्यास, त्याबद्दल बँकेची भरपाई करण्यास ग्राहक सहमत आहे. अशा परिस्थितीत बँक तिच्याकडे उपलब्ध असलेली विद्यमान माहिती खरी व अचूक असल्याचे गृहीत धरू शकते. ग्राहकास हे समजते की बँकेला कोणत्याही स्वरूपात प्रदान केलेली माहिती (वैयक्तिक माहितीसह, आधार क्रमांक किंवा मुख्य बायोमेट्रिक माहिती वगळता) सेवा किंवा सुविधा प्रदान करणे, व्यवहार सुलभ करणे, मूल्यवर्धित सेवा उपलब्ध करून देणे, संशोधन व विश्लेषण, पडताळणी, दूरसंचार किंवा इलेक्ट्रॉनिक क्लिअरिंग नेटवर्कमध्ये सहभागी होणे, तसेच लागू कायद्याच्या तरतुदींनुसार किंवा बँकेच्या प्रचलित कार्यपद्धतीनुसार आवश्यक असलेले अशा उद्देशांसाठी वापरली जाऊ शकते. ग्राहकाने माहिती सामायिक करण्यासाठी दिलेली संमती मागे घेण्याचा निर्णय घेतल्यास, अशा परिस्थितीत ग्राहकाने घेतलेल्या सेवा किंवा सुविधा उपलब्ध करून देता येणार नाहीत किंवा त्या सेवा पुरविण्यात अथवा त्यांच्या कार्यक्षमतेत अडथळा निर्माण होऊ शकतो, याची ग्राहकास जाणीव असून तो त्यास सहमती देतो.

ठेव विमा

प्रत्येक ठेवीदाराला (अर्थात ग्राहकाला) 'डिपॉझिट इन्शुरन्स अँड क्रेडिट गॅरंटी कॉर्पोरेशन' (DICGC) द्वारे ग्राहकाने सारख्याच क्षमते आणि सारख्याच अधिकाराखाली ठेवलेल्या मुद्दल रकमेसाठी जास्तीत जास्त 5 लाख रुपयांपर्यंत लागू असलेल्या कायद्याच्या अधीन राहून विमा संरक्षण दिले जाते.

तक्रार निवारण

'वाद निवारण आणि लागू कायदा' या तरतुदीच्या अधीन, कोणतीही तक्रार, तक्रारविषयक बाब किंवा समस्या उद्भवल्यास, ग्राहक खालील तपशीलांवर बँकेच्या तक्रार निवारण अधिकाऱ्याशी संपर्क साधू शकतो:

तक्रार निवारण अधिकारी,
एनएसडीएल पेमेंट्स बँक लिमिटेड,
401, चौथा मजला, टॉवर 3,
वन इंटरनॅशनल सेंटर, सेनापती बापट मार्ग,
प्रभादेवी, मुंबई – 400 013.

ग्राहक खालील तपशीलांवर देखील बँकेशी संपर्क साधू शकतो:

  • कॉल सेंटर: कॉल सेंटर/IVR सेवा हिंदी आणि इंग्रजी भाषेत उपलब्ध असेल. ग्राहक +91-22-42022100 या क्रमांकावर संपर्क साधू शकतात.
  • ईमेल :
  • संकेतस्थळ : www.nsdlpayments.bank.in

ग्राहकाची तक्रार प्राप्त झाल्यापासून 14 दिवसांच्या आत बँक तिचे निराकरण करण्याचा प्रयत्न करेल. जर तक्रार/तक्रारविषयक बाब प्राप्त झाल्याच्या तारखेपासून एका महिन्याच्या आत ग्राहकाला बँकेकडून कोणताही प्रतिसाद मिळाला नाही, किंवा बँकेने तक्रार/तक्रारविषयक बाब नाकारली असेल, किंवा बँकेकडून प्राप्त झालेल्या प्रतिसादाबाबत ग्राहक समाधानी नसेल, तर बँकिंग सेवांतील त्रुटीबाबत परवानगीयोग्य कारणांच्या आधारे तक्रार असल्यास, बँकिंग लोकपाल योजना, 2006 मधील तरतुदीनुसार संबंधित अधिकारक्षेत्रातील बँकिंग लोकपाल यांच्याकडे ग्राहक दाद मागू शकतो.

युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस (UPI) एप्लिकेशनसाठी नियम व अटी

या अटी व शर्ती वापरकर्ता आणि NSDL पेमेंट्स बँक यांच्यामधील कराराचा भाग आहेत. हे नियम व अटी बँकेतील कोणत्याही खात्याशी किंवा बँकेद्वारे प्रदान करण्यात येणाऱ्या इतर कोणत्याही सुविधा/सेवांशी संबंधित लागू असलेल्या इतर नियम व अटी याव्यतिरिक्त लागू राहतील आणि त्यांना कोणत्याही प्रकारे बाधा आणणारे किंवा त्यांचे हक्क कमी करणारे मानले जाणार नाहीत. तसेच, बँकेद्वारे वेळोवेळी निर्दिष्ट केलेले इतर नियम व अटी देखील लागू राहतील.

परिभाषा:

या दस्तऐवजात, संदर्भानुसार अन्यथा अर्थ अभिप्रेत नसल्यास, खालील शब्द आणि संज्ञांना पुढे नमूद केलेले अर्थ लागू होतील:

"एप्लिकेशन" किंवा "मोबाईल पेमेंट एप्लिकेशन" म्हणजे 'NSDL पेमेंट्स बँक यांचा 'NSDL जिफी ऐप' हे मोबाईल एप्लिकेशन होय. हे एप्लिकेशन गुगल प्ले स्टोअर किंवा ऐपल ऐप स्टोअरवरून डाउनलोड करून, या मोबाईल एप्लिकेशनद्वारे 'NSDL पेमेंट्स बँकेद्वारे प्रदान करण्यात येणारी उत्पादने व सेवा वापरता येतील. तसेच, गुगल प्ले स्टोअर किंवा ऐपल ऐप स्टोअरवर उपलब्ध असलेल्या अशा इतर कोणत्याही UPI एप्लिकेशनचा देखील यामध्ये समावेश होतो, ज्यामध्ये 'NSDL पेमेंट्स बँकेने UPI सेवा सक्षम केल्या आहेत किंवा प्रदान केल्या आहेत.

"खाते(खाती)" शब्दाचा अर्थ, वापरकर्त्याने NSDL पेमेंट्स बँकेत ठेवलेले कार्यरत बँक खाते किंवा संबंधित सुविधेचा लाभ घेण्यासाठी एप्लिकेशनच्या प्रमाणीकरण प्रक्रियेदरम्यान वापरकर्त्याने प्रदान केलेले इतर कोणत्याही बँकेतील खाते असा आहे.

"खातेदार" म्हणजे खाते धारण करणारा वापरकर्ता. तथापि, यामध्ये अनिवासी भारतीय (NRI), कॉर्पोरेट खातेदार आणि परदेशी खातेदार यांचा समावेश होणार नाही.

"बँक" आणि "NSDL पेमेंट्स बँक" म्हणजे NSDL पेमेंट्स बँक लिमिटेड, कंपनी अधिनियम 1956 अंतर्गत नोंदणीकृत आणि बँकिंग नियमन अधिनियम, 1949 अंतर्गत बँक म्हणून परवानाधारक असलेली कंपनी, जिचे नोंदणीकृत कार्यालय 401, चौथा मजला, टॉवर 3, वन इंटरनॅशनल सेंटर, सेनापती बापट मार्ग, प्रभादेवी, मुंबई – 400 013 येथे असून, तिचे कॉर्पोरेट कार्यालय 7 वा मजला, डी विंग, ट्रेड वर्ल्ड, कमला मिल्स कंपाऊंड, सेनापती बापट मार्ग, लोअर परळ, मुंबई – 400013 येथे आहे.

"डेबिट कार्ड" म्हणजे वापरकर्त्याने NSDL पेमेंट्स बँकेत किंवा इतर कोणत्याही बँकेत ठेवलेल्या कार्यरत बँक खात्याच्या संदर्भात वापरकर्त्यास जारी करण्यात आलेले डेबिट कार्ड आहे.

"सुविधा" म्हणजे NSDL पेमेंट्स बँकद्वारे प्रदान करण्यात आलेला NSDL जिफी मोबाईल बँकिंग एप्लिकेशन, ज्याद्वारे वापरकर्त्यास UPI प्लॅटफॉर्मच्या माध्यमातून पैसे पाठविणे किंवा प्राप्त करणे शक्य होते.

"जारीकर्ता बँक" म्हणजे UPI नेटवर्कमध्ये सहभागी असलेली सदस्य बँक, जी ग्राहक कोणत्याही PSP एप्लिकेशनद्वारे नोंदणी करत असल्यास, त्याच्या मोबाईल क्रमांकाच्या आधारे संबंधित बँक खाते ओळखते.

"मोबाईल फोन क्रमांक" म्हणजे वापरकर्त्याने NSDL पेमेंट्स बँकेकडे सुरक्षित माध्यमातून मोबाईल बँकिंग/SMS बँकिंग किंवा मोबाईल पेमेंट एप्लिकेशनसाठी नोंदणी करताना वापरलेला मोबाईल क्रमांक.

UPI : म्हणजे युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस, म्हणजे NPCI द्वारे प्रदान करण्यात येणारी अशी सेवा, जी संपूर्ण पडताळणी पूर्ण झाल्यानंतर वापरकर्त्याच्या खात्याशी संलग्न केलेल्या व्हर्च्युअल ॲड्रेस च्या माध्यमातून निधीचे हस्तांतरण करण्याची सुविधा उपलब्ध करून देते.

NPCI : म्हणजे नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया.

व्हर्च्युअल ॲड्रेस : म्हणजे अशी एक ओळखसंज्ञा, जी भाषांतर सेवेचा वापर करून एखाद्या विशिष्ट खात्याशी अद्वितीयपणे जोडली जाऊ शकते.

"वापरकर्ता" म्हणजे NSDL पेमेंट्स बँकेचा खातेदार तसेच मोबाईल पेमेंट ॲप्लिकेशन डाउनलोड केलेली आणि निधी हस्तांतरण सुविधेचा लाभ घेण्यास पात्र असलेली कोणतीही इतर व्यक्ती.

या दस्तऐवजाच्या उद्देशासाठी, वापरकर्त्याचा उल्लेख ज्या ठिकाणी पुल्लिंगी स्वरूपात करण्यात आला आहे, तो स्त्रीलिंगी स्वरूपाचाही समावेश करणारा मानला जाईल.

पात्रता आणि वापर:

ही सुविधा भारतातील वापरकर्त्यांना उपलब्ध असेल, यासाठी वापरकर्त्याने ॲप्लिकेशन डाउनलोड करून ते यशस्वीरित्या इंस्टाल करणे, त्यानंतर लागू असलेल्या प्रमाणीकरण तपशीलांचा वापर करून स्वतःची ओळख सिध्द करणे आणि आपला UPI पिन सेट करणे आवश्यक असेल.

ही सुविधा आणि त्याअंतर्गत उपलब्ध सेवा या मोबाईल पेमेंट ॲप्लिकेशनद्वारे वापरण्यासाठी, वापरकर्त्याचा मोबाईल फोन क्रमांक त्याच्या/तिच्या बँकेत SMS/मोबाईल बँकिंग सेवेसाठी नोंदणीकृत असणे तसेच त्याचा/तिचा संबंधित बँकेशी विद्यमान बँकिंग संबंध असणे आवश्यक आहे.

ही सुविधा केवळ पात्रतेचे निकष पूर्ण करणाऱ्या वापरकर्त्यांनाच उपलब्ध करून दिली जाईल. ही सुविधा उपलब्ध करून देण्याचा निर्णय पूर्णपणे NSDL पेमेंट्स बँकेच्या स्वविवेकाधिकारावर अवलंबून असेल आणि NSDL पेमेंट्स बँक वापरकर्त्यांना पूर्वसूचना देऊन किंवा पूर्वसूचना दिल्याशिवाय, कोणत्याही वेळी ही सुविधा बंद करू शकते.

वापरकर्ता समजून घेतो आणि मान्य करतो की, या सुविधेचा वापर करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या इतर कोणत्याही पूर्वअटी (मोबाईल फोन, डेटा कनेक्शन इत्यादी) पूर्ण करणे ही पूर्णपणे वापरकर्त्याची स्वतःची जबाबदारी असेल.

अधिकृतता:

वापरकर्ता, सेवा प्राप्त करण्याच्या उद्देशाने ॲप्लिकेशनचे प्रमाणीकरण करताना नोंदविलेल्या त्याच्या खात्याशी संबंधित माहिती तसेच वैयक्तिक माहिती पाहण्यासाठी, तसेच या सुविधेद्वारे वापरकर्त्याचे बँकिंग किंवा इतर व्यवहार पार पाडण्यासाठी, NSDL पेमेंट्स बँकेस अपरिवर्तनीय व बिनशर्त अधिकृत करतो.

वापरकर्ता, संबंधित सुविधेअंतर्गत उपलब्ध करून दिल्या जाणाऱ्या सेवा पुरविण्यासाठी आवश्यक असेल त्या प्रमाणात, NSDL पेमेंट्स बँकेच्या ताब्यात असलेली त्याच्याशी संबंधित सर्व माहिती सेवा प्रदात्यास किंवा इतर कोणत्याही थर्ड पार्टीस उघड करण्यासाठी NSDL पेमेंट्स बँकेस स्पष्टपणे अधिकृत करतो.

वापरकर्ता त्याची आणि त्याच्या व्यवहारांची माहिती नोंदविण्याचा अधिकार NSDL पेमेंट्स बँकेस याद्वारे स्पष्टपणे प्रदान करतो. या सुविधेच्या वापरातून उद्भवलेल्या व्यवहारांशी संबंधित तयार होणाऱ्या सर्व नोंदी त्या संबंधित व्यवहारांच्या सत्यतेचा व अचूकतेचा निर्णायक पुरावा मानल्या जातील.

वापरकर्ता, NSDL पेमेंट्स बँकेस त्याच्या मोबाईल क्रमांकावर संदेश पाठविण्याचे किंवा दूरध्वनी करण्याचे तसेच NSDL जिफी मोबाईल ॲप्लिकेशनवर बॅनर किंवा इतर कोणत्याही प्रकारचे संदेश प्रदर्शित करण्याचे अधिकार प्रदान करतो, जेणेकरून त्याला प्रचारात्मक ऑफर, नवीन उत्पादने, शुभेच्छा संदेश किंवा इतर संदेश यांची माहिती देता येईल.

वापरकर्ता अपरिवर्तनीयपणे आणि बिनशर्त सहमती देतो की, असे दूरध्वनी किंवा पाठविण्यात येणारे संदेश हे वापरकर्त्याच्या गोपनीयतेचा भंग मानले जाणार नाहीत.

जर NSDL पेमेंट्स बँकेच्या लक्षात आले की वापरकर्त्याने केलेली विनंती ही सदर सुविधा मिळवण्यासाठी बँकेद्वारे विहित निकषांनुसार नाही, तर वापरकर्ता NSDL पेमेंट्स बँकेला कोणतीही अस्वीकृतीची सूचना पाठवण्यास किंवा कोणताही व्यवहार/विनंती नाकारण्यास अधिकृत करतो.

वापरकर्ता, विविध उत्पादने किंवा सेवा उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने, NSDL पेमेंट्स बँकेस क्रेडिट ब्युरोकडून त्याच्या पतविषयक अहवालाची पडताळणी करण्यास किंवा तो प्राप्त करण्यास अधिकृत करतो.

वापरकर्ता, वापरकर्त्यासाठी आणि/किंवा वापरकर्त्याच्या विनंतीवरून मोबाईल पेमेंट ॲप्लिकेशनद्वारे उपलब्ध असलेल्या सर्व विनंत्या किंवा व्यवहार पूर्ण करण्यासाठी NSDL पेमेंट्स बँकेला स्पष्टपणे अधिकृत करतो, बँकेला त्याची सत्यता पडताळण्याची आवश्यकता न राहता.

NSDL पेमेंट्स बँकेला भविष्यात कोणत्याही वेळी या सुविधेद्वारे नवीन सेवा सुरू करण्याचा अधिकार असेल आणि अशा नवीन सेवांसाठी वापरकर्त्याची नोंदणी करण्यासाठी वापरकर्त्याने बँकेस स्पष्टपणे अधिकृत केले आहे, असे मानले जाईल.

वापरकर्त्याच्या जबाबदाऱ्या आणि दायित्त्वे:

  1. या सुविधेचा लाभ घेण्यासाठी वापरकर्त्याने प्रदान केलेल्या कोणत्याही माहितीच्या अचूकतेची जबाबदारी पूर्णपणे वापरकर्त्याची असेल.
  2. मोबाईल ॲप्लिकेशनद्वारे योग्य लाभार्थ्यास/योग्य व्हर्च्युअल ॲड्रेसवर निधी हस्तांतरित करण्याची संपूर्ण जबाबदारी वापरकर्त्याची असेल.
  3. वापरकर्ता, अशा निधी हस्तांतरणांवर लागू होणाऱ्या मनी लाँड्रिंगविरोधी (AML) नियमांचे पालन करण्यासही पूर्णपणे जबाबदार असेल.
  4. ॲप्लिकेशनद्वारे उपलब्ध करून दिलेल्या निधी हस्तांतरण सेवेचा लाभ घेण्यासाठी वापरकर्त्याने प्रदान केलेल्या माहितीत कोणतीही विसंगती आढळल्यास, त्याबाबतची संपूर्ण जबाबदारी वापरकर्त्याचे असेल.
  5. वापरकर्त्यास बँकेने पुरविलेल्या माहितीत कोणतीही त्रुटी असल्याचा संशय आल्यास, त्याने तत्काळ बँकेस त्याबाबत कळवावे. बँक शक्य असेल तिथे ती त्रुटी त्वरित सुधारण्याचा प्रयत्न करेल.
  6. वैयक्तिक माहिती कोणत्याही सेवा प्रदात्यास किंवा थर्ड पार्टीस उघड केल्यामुळे वापरकर्त्यास कोणतीही हानी झाल्यास, त्यासाठी NSDL पेमेंट्स बँक जबाबदार धरण्यात येणार नाही.
  7. सदर सुविधेचा वापर करण्यासाठी आपल्या मोबाईल फोन आणि UPI पिनचे संरक्षण करण्याची संपूर्ण जबाबदारी वापरकर्त्याची असेल.
  8. UPI पिन/पासवर्डचा किंवा ॲप्लिकेशनचा कोणताही अनधिकृत किंवा बेकायदेशीर वापर, अथवा कोणतीही फसवी सूचना दिल्यामुळे उद्भवणाऱ्या बाबींसाठी वापरकर्ता जबाबदार असेल. अशा कारणांमुळे उद्भवणारे कोणतीही आर्थिक शुल्के केवळ वापरकर्त्यालाच भरावी लागतील.
  9. वापरकर्त्याने नोंदणीकृत केलेल्या मोबाईल क्रमांकावरून सुरू करण्यात आलेला कोणताही व्यवहार हा वापरकर्त्याने स्वतःच्या पूर्ण स्वविवेकाने सुरू केला आहे, असे गृहीत धरले जाईल.
  10. वापरकर्त्याचा नोंदणीकृत मोबाईल क्रमांक बदलल्यास किंवा मोबाईल फोन हरवल्यास, सदर सुविधा स्थगित करण्याची विनंती बँकेकडे करण्याची जबाबदारी वापरकर्त्याची असेल.
  11. सदर सुविधेअंतर्गत नवीन सेवांशी संबंधित माहितीसंदर्भात स्वतःला अद्ययावत ठेवण्याची जबाबदारी वापरकर्त्याची असेल.
  12. या नियम व अटींचे उल्लंघन झाल्यास किंवा निष्काळजीपणामुळे हानी झाल्यास, त्याबाबतची जबाबदारी व दायित्व वापरकर्त्याचे असेल.
  13. वापरकर्ता सहमत आहे की, या सुविधेचा वापर केल्याने त्याने वरील सर्व नियम व अटींना संमती दिली आहे, असे मानले जाईल.

सेवेच्या अटी:

हे नियम व अटी NSDL पेमेंट्स बँकेने आपल्या ग्राहकांना उपलब्ध करून दिलेल्या कोणत्याही खात्यास किंवा इतर सुविधेस लागू असलेल्या सर्वसाधारण नियम व अटींव्यतिरिक्त लागू राहतील.

  1. ही सुविधा केवळ अशा वापरकर्त्यास उपलब्ध असेल ज्याचे भारतातील IMPS, UPI तसेच निधी हस्तांतरण सेवा उपलब्ध करून देणाऱ्या कोणत्याही बँकेत खाते आहे.
  2. या सुविधेचा लाभ घेण्यासाठी वापरकर्त्याने बँकेने विहित केलेल्या पद्धतीनुसार ॲप्लिकेशनवर स्वतःची नोंदणी करावी.
  3. सदर सुविधेअंतर्गत उपलब्ध करून दिल्या जाणाऱ्या सेवांसाठी वापरकर्त्याकडून शुल्क आकारण्याचा अधिकार NSDL पेमेंट्स बँक राखून ठेवते.
  4. ही सुविधा वापरकर्त्याच्या विनंतीवरून बँकेद्वारे उपलब्ध करून दिली जाईल, ज्यायोगे वापरकर्त्याने ॲप्लिकेशनमध्ये जोडलेल्या खात्यांमध्ये/व्हर्च्युअल ॲड्रेसवर निधी पाठविणे किंवा प्राप्त करणे शक्य होईल.
  5. वापरकर्ता, आपल्या खात्यातून रक्कम कापण्यासाठी किंवा जमा करण्यासाठी बँकेस अपरिवर्तनीय आणि बिनशर्त प्राधिकरण प्रदान करतो.
  6. वापरकर्ता सहमत असून पुष्टी करतो की, सदर सुविधेचा लाभ घेण्याच्या उद्देशाने:
    1. वापरकर्त्याने आपले विद्यमान बँक खाते मोबाईल पेमेंट ॲप्लिकेशनमध्ये जोडणे आवश्यक आहे.
    2. खाते जोडण्यासाठी, वापरकर्त्याने बँकेचे तपशील निवडणे आवश्यक आहे. NPCI आणि खाते जारी करणाऱ्या बँकेमार्फत तपशील प्राप्त केले जातील. वापरकर्त्याने डेबिट कार्डचे शेवटचे सहा अंक, कालबाह्यता तारीख तसेच OTP प्रविष्ट करून पडताळणी करणे आवश्यक आहे. त्यानंतर UPI पिन सेट करणे आवश्यक आहे. ही सर्व माहिती NPCI लायब्ररीमध्ये एन्क्रिप्टेड स्वरूपात प्रविष्ट व प्राप्त केली जाईल.
    3. खाते यशस्वीरित्या जोडल्यानंतर, व्यवहारास अधिकृतता देण्यासाठी वापरकर्त्याने स्वतः सेट केलेला UPI पिन प्रविष्ट करणे आवश्यक आहे. हा UPI पिन थेट NPCI लायब्ररीमध्ये सेट केला जातो; बँकेला तो वाचता किंवा त्याची प्रत तयार करता येणार नाही, त्यामुळे त्याच्या गोपनीयतेची जबाबदारी बँकेची राहणार नाही.
    4. वापरकर्त्याने सद्भावनेने वागावे व आपल्या खात्याचे तपशील, डेबिट कार्डचे तपशील, OTP, UPI PIN यांची गोपनीयता राखण्याची संपूर्ण जबाबदारी वापरकर्त्याची असेल. वापरकर्त्याने आपले क्रेडेन्शियल्स कोणत्याही थर्ड पार्टीस उघड केल्यास किंवा त्यांचा गैरवापर झाल्यास, त्यासाठीची संपूर्ण जबाबदारी वापरकर्त्याचीच असेल आणि त्याने बँकेस या संदर्भातील दायित्वापासून मुक्त व भरपाईस पात्र ठेवणे आवश्यक असेल.
    5. वापरकर्त्याच्या खात्यांचे तपशील, NPCI च्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, बँकेच्या सर्व्हर डेटाबेसमध्ये संग्रहित केले जातील.
    6. सदर सुविधेअंतर्गत कोणतेही निधी हस्तांतरण करताना, बँकेने निर्धारित केलेल्या मर्यादेचे पालन करणे वापरकर्त्यास बंधनकारक असेल.
    7. ॲप्लिकेशनचा अनधिकृत किंवा बेकायदेशीर वापर होऊ नये यासाठी वापरकर्त्याने सर्व आवश्यक खबरदारी घेणे बंधनकारक असेल.
    8. निधी पाठविण्यासाठी व प्राप्त करण्यासाठी, वापरकर्त्याने बँक खात्याच्या तपशीलांसह आवश्यक माहितीची नोंदणी करणे बंधनकारक असेल.
  7. UPI PIN/ OTP/ पासकोड/ पासवर्ड यांची गोपनीयता राखण्याची तसेच त्यांचा वापर किंवा गैरवापर झाल्यास उद्भवणाऱ्या सर्व परिणामांची संपूर्ण जबाबदारी वापरकर्त्याची असेल.
  8. वापरकर्त्याच्या विनंतीनुसार लाभार्थ्यांना हस्तांतरित केलेल्या किंवा प्राप्त झालेल्या कोणत्याही निधीबाबतची संपूर्ण जबाबदारी वापरकर्त्याची असेल.
  9. वापरकर्त्याच्या निष्काळजीपणामुळे किंवा अनधिकृत वापर/एक्सेस बँकेस वाजवी कालावधीत कळविण्यात कसूर केल्यामुळे झालेल्या सर्व हानीबाबतची जबाबदारी वापरकर्त्याची असेल.
  10. वापरकर्ता, या सुविधेअंतर्गत व्यवहार पूर्ण करण्यासाठी आवश्यक माहिती थर्ड पार्टीस सामायिक करण्यासाठी बँकेस अपरिवर्तनीय अधिकार प्रदान करतो.
  11. बँक कोणत्याही स्वरूपात व्यवहारांच्या नोंदी ठेवू शकते. कोणताही वाद उद्भवल्यास, बँकेच्या नोंदी अंतिम आणि बंधनकारक मानल्या जातील.
  12. वापरकर्त्याने बँकेने अधिकृत केलेल्या पद्धतीव्यतिरिक्त इतर कोणत्याही प्रकारे ॲप्लिकेशनचा वापर करू नये. अनधिकृत वापरास प्रतिबंध करण्यासाठी बँकेस सर्व वाजवी उपाययोजना करण्याचा अधिकार असेल.
  13. वैध UPI PIN/OTP/पासवर्डची पडताळणी झाल्यानंतरच वापरकर्त्याच्या सूचनांची अंमलबजावणी केली जाईल.
  14. एकदा व्यवहार पूर्ण झाल्यानंतर, कोणत्याही स्टॉप पेमेंट सूचनेचा बँकेकडून स्वीकार केला जाणार नाही.
  15. वापरकर्त्याने या सुविधेचा वापर करताना पुढील बाबींची खात्री करणे आवश्यक असेल:
    1. त्याला या सेवांचा वापर करण्याचा अधिकार आहे आणि तो लागू कायद्यांचे पालन करील.
    2. बँकेच्या जबाबदाऱ्यांच्या पूर्ततेसाठी आवश्यक माहिती/सहाय्य वापरकर्त्याने उपलब्ध करून द्यावे.
    3. बँकेस अचूक व प्रामाणिक माहिती/सूचना प्रदान करण्याची जबाबदारी वापरकर्त्याची असेल.
    4. त्याने आपल्या खात्यांशी संबंधित पासवर्ड व खाते क्रमांक कोणत्याही व्यक्तीस उघड करू नये.
  16. वापरकर्ता मान्य करतो की, सदर सुविधेचा लाभ तो स्वतःच्या जोखमीवर घेईल आणि अशा जोखमींमध्ये पुढील बाबींचा समावेश असेल:
    1. बँकेच्या नियंत्रणाबाहेरील कोणतीही तांत्रिक त्रुटी, बिघाड, नेटवर्क निकामी होणे किंवा कायदेशीर निर्बंध यामुळे उद्भवणाऱ्या परिस्थितीसाठी बँक जबाबदार राहणार नाही.
    2. वापरकर्त्याने प्रदान केलेली माहिती चुकीची किंवा अचूक नसल्याने झालेल्या हानीसाठी बँक जबाबदार राहणार नाही.
    3. सेवा प्रदाता किंवा थर्ड पार्टीच्या कामगिरीमधील त्रुटी, दोष किंवा निधी हस्तांतरणास झालेल्या विलंबामुळे झालेल्या हानीसाठी बँक जबाबदार राहणार नाही.
    4. ऑनलाइन/इलेक्ट्रॉनिक सूचनांच्या प्रसारणात किंवा वितरणात झालेला विलंब, चूक किंवा त्रुटी यामुळे झालेल्या हानीसाठी बँक जबाबदार राहणार नाही.
    5. तंत्रज्ञान व्यवस्था व्हायरस किंवा इतर अपायकारक कोडमुळे प्रभावित होऊ शकते; तसेच देखभाल कार्यादरम्यान व्यवहारांवर प्रक्रिया करणे शक्य होणार नाही. यामुळे उद्भवणाऱ्या विलंब किंवा अपयशासाठी बँक जबाबदार राहणार नाही.
    6. वापरकर्ता त्याची संवेदनशील माहिती (खाते तपशील, डेबिट कार्ड तपशील, OTP, UPI PIN) NPCI लायब्ररीमध्ये प्रविष्ट करेल आणि व्यवहारास अंतिम मान्यता जारीकर्ता बँकेकडून मिळेल. या माहितीच्या वापर/उघडकीसाठी वापरकर्ता स्वतः पूर्णपणे जबाबदार असेल आणि यासंदर्भात उद्भवणाऱ्या कोणत्याही नुकसान, खर्च किंवा दंडापासून बँकेला नुकसानभरपाई देईल.
  17. वापरकर्ता यास सहमती देतो की, खालील बाबींच्या संदर्भात NSDL पेमेंट्स बँक कोणतीही जबाबदारी स्वीकारणार नाही:
    1. वापरकर्त्याच्या सूचनांवर सद्भावनेने विश्वास ठेवून करण्यात आलेल्या व्यवहारांबाबत.
    2. सूचना अस्सल नाहीत किंवा संदिग्ध वाटल्यास अशा व्यवहारांची अंमलबजावणी न केल्याबद्दल.
    3. सेवेतील त्रुटी, दोष किंवा निधी हस्तांतरणास विलंब झाल्यामुळे उद्भवणाऱ्या नुकसानीसाठी.
    4. बँक ही केवळ एक समन्वयक म्हणून कार्य करते; ती सेवेच्या दर्जाची कोणतीही हमी देत नाही आणि त्रुटीपूर्ण सेवांसाठी जबाबदार राहणार नाही. या संदर्भातील सर्व जोखीम वापरकर्त्याचीच असेल.
    5. वापरकर्त्याने थर्ड पार्टीला दिलेल्या माहितीत कोणत्याही अनधिकृत प्रवेशाबाबत.
    6. बँकेच्या नियंत्रणाबाहेरील कारणांमुळे झालेल्या नुकसानीसाठी.
    7. बँकेने सद्भावनेने कार्य केले असल्यास.
    8. गोपनीय माहिती उघड केल्यामुळे झालेल्या हानीसाठी.
    9. UPI प्रणालीशी जोडणी केवळ बँकेपर्यंतच उपलब्ध आहे; सुरक्षित प्रमाणीकरण माहिती NPCI द्वारे एन्क्रीप्ट केली जाते.
  18. या सुविधेसाठी आकारण्यात येणारे शुल्क निश्चित करण्याचा, तसेच ते मागे घेण्याचा/बदलण्याचा पूर्ण अधिकार बँकेकडे असेल.
  19. बँक, वापरकर्त्याचा व्हर्च्युअल पेमेंट अ‍ॅड्रेस (VPA) दिशाभूल करणारा, आक्षेपार्ह किंवा ट्रेडमार्कशी संबंधित आढळल्यास तो तात्पुरता किंवा कायमस्वरूपी ब्लॉक करण्याचा अधिकार राखून ठेवते.
  20. या सुविधेच्या वापरामुळे बँक खाते बंद किंवा अवरोधित झाल्यास, वापरकर्ता संबंधित बँकेशी थेट निराकरण करेल आणि NSDL पेमेंट्स बँकेला जबाबदार धरणार नाही.
  21. अटींचे उल्लंघन झाल्यास किंवा वापरकर्त्याचा मृत्यू/दिवाळखोरी/कायदेशीर पात्रतेचा अभाव आढळल्यास, बँकेला ही सुविधा कोणत्याही वेळी मागे घेण्याचा अधिकार असेल.
  22. वापरकर्त्यास विविध बँक खात्यांतील शिल्लक एकत्र करून पेमेंट करण्याचा अधिकार नाही; एका वेळी एकाच निवडलेल्या खात्यातील रक्कमच वापरता येईल.
  23. वापरकर्ता, NSDL पेमेंट्स बँक व तिच्या संबंधित पक्षांना, वापरकर्त्याच्या अटींच्या उल्लंघनामुळे किंवा निष्काळजीपणामुळे उद्भवणाऱ्या दावे/खर्चांपासून भरपाई देण्यास सहमती देतो.
  24. NSDL पेमेंट्स बँक ही सेवा थेट किंवा आपल्या सहयोगी संस्था/सेवा प्रदात्यांमार्फत प्रदान करू शकते.

नुकसानभरपाई:

NSDL पेमेंट्स बँकेने वापरकर्त्याला ही सुविधा उपलब्ध करून देण्यास सहमती दर्शवल्याच्या बदल्यात, वापरकर्ता स्वतःच्या खर्चाने, अपरिवर्तनीयपणे सहमती देतो की तो बँक, तिचे संचालक, कर्मचारी, प्रतिनिधी, एजंट आणि संलग्न संस्था ("संबंधित पक्ष") यांना कोणत्याही नुकसान, हानी, खर्च, कायदेशीर शुल्क यांपासून भरपाई देईल आणि दायित्वापासून मुक्त ठेवेल. ही भरपाई वापरकर्त्याने किंवा कोणत्याही थर्ड पार्टीने या सुविधेच्या वापरातून उद्भवलेल्या सर्व दावे, कारवाया किंवा न्यायालयीन खटल्यांस लागू असेल. वापरकर्ता पुष्टी करतो की, या सुविधेचा काही भाग मागे घेण्यात आला तरीही ही नुकसानभरपाईची जबाबदारी वैध व बंधनकारक राहील.

बँकेला अशा कोणत्याही संभाव्य नुकसान किंवा खर्चाची भरपाई करण्यासाठी आवश्यक वाटेल, अशी रक्कम वापरकर्त्याला अदा करावी लागेल, तसेच वाजवी वकिलांची फी आणि इतर खर्चही वापरकर्ता भरण्यास सहमती देतो.

गोपनीयता आणि प्रगटीकरण:

लागू कायद्यांद्वारे प्रतिबंधित नसलेल्या मर्यादेपर्यंत, बँकेला वापरकर्त्याशी संबंधित माहिती आपल्या शाखा, संलग्न संस्था, प्रतिनिधी, लेखापरीक्षक तसेच निवडलेल्या थर्ड पार्टींना हस्तांतरित करण्याचा अधिकार असेल. तसेच, बँकेला वापरकर्त्याशी संबंधित माहिती इतर कोणत्याही बँकेला, संस्थेला किंवा वित्तीय संस्थेला उघड करण्याचा अधिकार असेल. या कराराची समाप्ती झाल्यानंतरही या कलमातील तरतुदी लागू राहतील.

माहितीची अचूकता:

सदर सुविधेसंदर्भात बँकेला वापरकर्त्याने दिलेल्या माहितीच्या अचूकतेची व सत्यतेची संपूर्ण जबाबदारी वापरकर्त्याची राहील. माहितीत विसंगती आढळल्यास त्याची जबाबदारी वापरकर्त्याचीच असेल. वापरकर्त्याला बँकेकडून पुरविलेल्या माहितीत त्रुटी आढळल्यास, त्याने तत्काळ बँकेस कळवावे; बँक ती त्रुटी दुरुस्त करण्याचा प्रयत्न करेल.

बँकेने आवश्यक ती सर्व पावले उचलली असली, तरीही अनवधानाने उद्भवलेल्या त्रुटीसाठी बँक जबाबदार राहणार नाही आणि त्याबाबत वापरकर्त्याला बँकेविरुद्ध दावा करण्याचा अधिकार राहणार नाही.

समाप्ती:

NSDL पेमेंट्स बँक आपल्या विवेकाधिकारानुसार, कोणतीही पूर्वसूचना न देता, ही सुविधा संपूर्णपणे किंवा अंशतः तात्पुरती मागे घेऊ शकते किंवा समाप्त करू शकते. देखभाल, आपत्कालीन परिस्थिती किंवा सुरक्षेच्या कारणास्तवही बँक ही सुविधा स्थगित करू शकते. वापरकर्त्याचे खाते बंद झाल्यास, ही सुविधा आपोआप समाप्त होईल. वापरकर्त्याने अटींचे उल्लंघन केल्यास किंवा त्याचा मृत्यू/दिवाळखोरी/कायदेशीर पात्रतेचा अभाव असल्याची माहिती मिळाल्यास, बँक ही सुविधा स्थगित किंवा समाप्त करू शकते.

अस्वीकरण:

खालील परिस्थितींमध्ये NSDL पेमेंट्स बँकेवर कोणत्याही प्रकारचे दायित्व राहणार नाही:

अपरिहार्य परिस्थितींमुळे (आवश्यक भौगोलिक क्षेत्रात नसणे, नैसर्गिक आपत्ती, कायदेशीर निर्बंध, नेटवर्कमधील तांत्रिक अडचणी) वापरकर्त्याला ही सुविधा वापरता आली नाही, तर बँक जबाबदार राहणार नाही.

वापरकर्त्याच्या UPI PIN, पासवर्ड, OTP किंवा मोबाईल क्रमांकाचा अनधिकृत वापर करून फसव्या किंवा चुकीच्या सूचना दिल्या गेल्यास, त्यासाठी बँक जबाबदार राहणार नाही.

प्रोसेसिंग किंवा प्रसारणादरम्यान माहिती गहाळ झाल्यास, अनधिकृत प्रवेश झाल्यास किंवा गोपनीयतेचा भंग झाल्यास, तसेच सेवा प्रदात्याकडून झालेल्या त्रुटींसाठी बँक जबाबदार राहणार नाही.

बँक, सुविधेशी संबंधित संदेश किंवा सूचनांच्या गोपनीयतेची किंवा सुरक्षिततेची कोणतीही हमी देत नाही. बँक, तिचे संचालक, कर्मचारी किंवा प्रतिनिधी हे प्रत्यक्ष, अप्रत्यक्ष किंवा परिणामी नुकसानासाठी (महसूल, नफा, व्यवसाय, सद्भावना यांच्या नुकसानीसह) जबाबदार राहणार नाहीत, मग असे नुकसान पूर्वानुमानित असो वा नसो.

वापरकर्ता आणि मोबाईल सेवा प्रदाता किंवा कोणताही थर्ड पार्टी सेवा प्रदाता यांच्यात उद्भवणाऱ्या वादामध्ये बँक सहभागी राहणार नाही.

वापरकर्त्याच्या संमतीने इतर कोणत्याही व्यक्तीने ही सुविधा वापरल्यामुळे झालेल्या नुकसानासाठी बँक जबाबदार राहणार नाही.

दूरसंचार नेटवर्कमध्ये सहभाग, कायदेशीर निर्देशांचे पालन किंवा सांख्यिकीय विश्लेषण यांसारख्या कारणांसाठी वापरकर्त्याची वैयक्तिक माहिती थर्ड पार्टीला उघड केल्यामुळे झालेल्या नुकसानासाठी बँक जबाबदार राहणार नाही.

सुविधेतील बदल / सुधारणा:

NSDL पेमेंट्स बँकेने आपल्या पूर्ण विवेकाधिकारानुसार, कोणतीही पूर्वसूचना न देता, या अटींमध्ये कोणत्याही वेळी बदल किंवा सुधारणा करण्याचा अधिकार राखून ठेवलेला आहे. अशा बदलांची माहिती बँक आपल्या www.nsdlpayments.bank.in संकेतस्थळावर प्रदर्शित करून देईल आणि त्यानंतर वापरकर्ता त्या सुधारित अटींना बांधील राहील.

पत्रव्यवहार:

NSDL पेमेंट्स बँक आणि वापरकर्ता एकमेकांना सूचना इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने ई-मेलद्वारे किंवा लेखी स्वरूपात टपालाद्वारे पाठवू शकतात. बँकेसाठी सूचना 401, चौथा मजला, टॉवर 3, वन इंटरनॅशनल सेंटर, सेनापती बापट मार्ग, प्रभादेवी, मुंबई – 400 013 या पत्त्यावर पाठवाव्यात. याशिवाय, बँक सर्वसाधारण सूचना आपल्या संकेतस्थळावर तसेच SMS द्वारे प्रकाशित करू शकते. अशा सूचना प्रत्येक वापरकर्त्याला स्वतंत्रपणे बजावण्यात आल्याचे मानले जाईल.

लागू असलेला कायदा आणि अधिकारक्षेत्र:

या नियम व अटींची संरचना, वैधता आणि अंमलबजावणी भारतातील लागू कायद्यांनुसार नियंत्रित केली जाईल. संबंधित कोणत्याही वादासाठी, पक्षकार भारतातील मुंबई येथील सक्षम न्यायालयांच्या अधिकारक्षेत्रास अधीन राहण्यास सहमती देतात. भारताबाहेरील कोणत्याही देशातील कायद्यांचे पालन न झाल्यामुळे उद्भवणाऱ्या दायित्वासाठी बँक जबाबदार राहणार नाही.

NPCI ची भूमिका आणि जबाबदाऱ्या

  1. NPCI ही युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस (UPI) प्लॅटफॉर्मची मालक असून त्याचे संचालन करते.
  2. NPCI, UPI संदर्भात सहभागी घटकांसाठी नियम, विनियम, मार्गदर्शक तत्त्वे तसेच त्यांची भूमिका, जबाबदाऱ्या व दायित्वे विहित करते.
  3. NPCI, जारीकर्ता बँका, PSP बँका, TPAP आणि PPI जारीकर्त्यांना UPI मध्ये सहभागी होण्यासाठी मान्यता प्रदान करते.
  4. NPCI सुरक्षित, संरक्षित आणि कार्यक्षम UPI प्रणाली व नेटवर्क उपलब्ध करून देते.
  5. NPCI, UPI मध्ये सहभागी सदस्यांना ऑनलाइन व्यवहार मार्गीकरण, प्रक्रिया आणि निधी समायोजन सेवा प्रदान करते.
  6. NPCI, स्वतः किंवा थर्ड पार्टी मार्फत, UPI मधील सहभागी संस्थांचे लेखापरीक्षण करू शकते.
  7. NPCI, सहभागी बँकांना अहवाल डाउनलोड करण्याची, चार्जबॅक विनंत्या नोंदविण्याची आणि व्यवहारांची स्थिती अद्ययावत करण्याची सुविधा उपलब्ध करून देते.

PSP बँकेची भूमिका आणि जबाबदाऱ्या

  1. PSP बँक ही UPI प्रणालीची सदस्य असून, ती TPAP ला UPI पेमेंट सुविधा उपलब्ध करून देते, ज्याद्वारे अंतिम ग्राहक व व्यापारी UPI द्वारे देयके करू शकतात.
  2. PSP बँक अंतिम ग्राहकांची UPI मध्ये नोंदणी करते आणि त्यांची बँक खाती UPI आयडीशी जोडते.
  3. PSP बँक अंतिम ग्राहकाच्या प्रमाणीकरणासाठी जबाबदार असते.
  4. PSP बँक TPAP ची नियुक्ती करते आणि त्यांना UPI प्रणालीमध्ये समाविष्ट करते.
  5. PSP बँकेने TPAP आणि त्याच्या प्रणाली सुरक्षित आहेत याची खात्री करणे आवश्यक आहे.
  6. TPAP च्या UPI ऐपचे नियमित लेखापरीक्षण करण्याची PSP बँकेची जबाबदारी असते.
  7. PSP बँकेने संकलित केलेला सर्व पेमेंट डेटा केवळ भारतातच संग्रहित करणे आवश्यक आहे.
  8. प्रत्येक ग्राहकाला बँक निवडून UPI आयडीशी जोडण्याचा पर्याय उपलब्ध करून देण्याची PSP बँकेची जबाबदारी असते.
  9. PSP बँकेने तक्रार निवारणासाठी प्रभावी यंत्रणा उपलब्ध करून द्यावी.

TPAP च्या भूमिका आणि जबाबदाऱ्या

  1. TPAP हा एक सेवा प्रदाता असून तो PSP बँकेमार्फत UPI प्रणालीमध्ये सहभागी होतो.
  2. TPAP ची जबाबदारी आहे की, PSP बँक आणि NPCI यांनी निर्धारित केलेल्या सर्व अटींचे पालन करावे.
  3. TPAP ने आपल्या प्रणाली सुरक्षित असल्याची खात्री करावी.
  4. TPAP ने UPI शी संबंधित सर्व लागू कायदे, नियम व NPCI परिपत्रकांचे पालन करावे.
  5. TPAP ने संकलित केलेला सर्व पेमेंट डेटा केवळ भारतातच संग्रहित करणे आवश्यक आहे.
  6. TPAP ने RBI/NPCI यांना आवश्यकतेनुसार आपल्या डेटा व प्रणालींमध्ये प्रवेश उपलब्ध करून द्यावा तसेच लेखापरीक्षणासाठी सहकार्य करावे.
  7. TPAP ने अंतिम ग्राहकाला तक्रार नोंदविण्याची सुविधा (ऐप, संकेतस्थळ, ई-मेल, IVR इत्यादी) उपलब्ध करून द्यावी.

वाद निवारण यंत्रणा

  1. प्रत्येक अंतिम ग्राहक UPI व्यवहारासंदर्भातील तक्रार PSP ऐप किंवा TPAP ऐपवर नोंदवू शकतो.
  2. अंतिम ग्राहक संबंधित UPI व्यवहार निवडून तक्रार नोंदवू शकतो.
  3. TPAP ऐपद्वारे झालेल्या व्यवहारांच्या तक्रारी प्रथम TPAP कडे नोंदवावी. निराकरण न झाल्यास, पुढील स्तरावर PSP बँक, त्यानंतर ग्राहकाची बँक आणि शेवटी NPCI कडे पाठवता येईल. त्यानंतरही समाधान न झाल्यास, बँकिंग लोकपाल किंवा डिजिटल तक्रारींसाठीच्या लोकपाल यांच्याकडे दाद मागता येईल.
  4. निधी हस्तांतरण तसेच व्यापार व्यवहार या दोन्ही प्रकारांसाठी तक्रार नोंदवता येते.
  5. PSP किंवा TPAP संबंधित ऐपवरच तक्रारीची स्थिती अद्ययावत करत राहील.

अटींमधील बदल:

वापरकर्ता समजून घेतो आणि मान्य करतो की, या अटी NSDL पेमेंट्स बँकेकडून कोणत्याही वेळी संकेतस्थळावर प्रकाशित करून सुधारित किंवा पूरक केल्या जाऊ शकतात. या अटी व त्यांतील बदलांचे नियमितपणे पुनरावलोकन करण्याची जबाबदारी वापरकर्त्याची राहील.

Cookies

×